Παρασκευή 3 Απριλίου 2026 «Αγορά αργύρη»
Αξιότιμοι κύριοι βουλευτές, κύριοι δήμαρχοι, κύριε Πρόεδρε του ΤΕΕ Δυτικής Ελλάδος, κυρίες και κύριοι,
Με μεγάλη χαρά βρίσκομαι σήμερα κοντά σας, σε αυτή την εκδήλωση που αποτελεί μία πρώτη αποτίμηση ενός πολύμηνου αγώνα που ξεκινήσαμε όλοι μαζί σε αχαρτογράφητα είναι αλήθεια νερά, καθώς η υπόθεση αυτή δεν είχε προηγούμενο και αποδείχτηκε ότι διαθέτει πολλά και σύνθετα μέτωπα, ορισμένα από τα οποία δεν τα είχαμε καν αντιληφθεί, όταν το περσινό καλοκαίρι συναντηθήκαμε για πρώτη φορά για να καθορίσουμε τις ενέργειές μας.
Και είναι αλήθεια ότι και η ίδια, στη συνέχεια, διερευνώντας την υπόθεσηδιαπίστωσα ότι κάθε νομικό ζήτημα που εντόπιζα και απαντούσα,αντί να με φέρνει πιο κοντά προς το τέλος της εργασίας μου, με οδηγούσε σε ακόμα πιο βαθιά και κρίσιμα ερωτήματα και προβλήματα που ζητούσαν με τη σειρά τους τις δικές τους δύσκολες και πολυεπίπεδες απαντήσεις.
Όποιος δε ασχοληθεί έστω και ελάχιστα με την υπόθεση αυτή, είναι βέβαιο ότι από δύο κυρίως στοιχεία θα μείνει εντυπωσιασμένος: το ένα είναι η εκπληκτική φυσική ομορφιά της περιοχής με την τεράστια πεντακάθαρη αμμουδιά και τη γαλαζοπράσινη θάλασσα που θυμίζει έντονα τροπικό τοπίο από εκείνα που ταξιδεύεις στην άλλη πλευρά του πλανήτη για να τα συναντήσεις, και το άλλο είναι ο βαθμός της αυθαιρεσίας, στον οποίο μπορεί σήμερα να φτάσει η διοικητική δράση και μάλιστα στα ανώτατα κλιμάκιά της, αφού μιλάμε για διοικητική αυθαιρεσία σε επίπεδο Γενικού Γραμματέα του πλέον νευραλγικού υπουργείου της χώρας, δηλαδή του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Η υπόθεση της Καλογριάς αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα των συνεπειών που προκάλεσε στον υλικό και νομικό κόσμο της χώρας, ο συνδυασμός της εφαρμογής των πολιτικών της ιδιωτικοποίησης του δημόσιου πλούτου με την απαξίωση και την εργαλειοποίηση του περιβάλλοντος στον βωμό του κέρδους που κυριαρχεί σήμερα, και που έχει ως άμεσο θύμα του μερικούς από τους σημαντικότερους οικοτόπους και φυσικούς παραδείσους της Ελλάδας, όπως η Καλογριά, αλλά και έμμεσα θύματά του όλους εμάς καθώς μπροστά στην καταστροφή του περιβάλλοντος είμαστε όλοι ευάλωτοι και εκτεθειμένοι.
Η υπόθεση αυτή διακρίνεται σε δύο μεγάλες θεματικές ενότητες που αφορούν η μία το αμιγώς ιδιοκτησιακό καθεστώς της έκτασης και η άλλη τη μεγάλη οικολογική της αξία.
Εις ό,τι αφορά τα ιδιοκτησιακά ζητήματα που εγείρονται, το όλο πρόβλημα περιπλέκεται γύρω από τις ρυθμίσεις που εισήχθησαν στο δίκαιο με την νέα νομοθεσία περί αιγιαλού και κυρίως με τις διατάξεις της παρ. 12 του άρθρου 5 του ν. 5092/2024 (ΦΕΚ Α’ 33) που επέτρεψε, για πρώτη φορά, την υπό όρους αναγνώριση εμπραγμάτων δικαιωμάτων, δηλ. κυριότητας ιδιωτών, σε παλαιούς αιγιαλούς μολονότι ο παλαιός αιγιαλός υπό την έως τότε νομοθεσία, τη θεωρία του δικαίου και τη νομολογία των δικαστηρίων, εθεωρείτο αμιγώς δημόσια κτήση. Διευκρινίζεται ότι οι παλαιοί αιγιαλοί αποτελούν ζώνες ξηράς που προέκυψαν από τη μετατόπιση της ακτογραμμής (δηλ. του αιγιαλού) προς τη θάλασσα λόγω προσχώσεων ή έργων, επομένως ως εκ της παλαιότερης φύσεώς τους ως αιγιαλών, η οποία τους καθιστούσε εκ του νόμου δημόσια κτήση ανεπίδεκτη ιδιωτικών δικαιωμάτων, οι παλαιοί αιγιαλοί γίνεται δεκτό ότι παραμένουν στη δημόσια κτήση (ΣτΕ 3912/2012, 465/2009, 1508/2003).
Ο παλαιός αιγιαλός της Καλογριάς αποτελεί μεγάλης οικολογικής αξίας αμμοθινικό οικοσύστημα, το οποίο εντάσσεται σε ευρύτερο δημόσιο ακίνητο, έκτασης 55,327 στρ., εντός των διοικητικών ορίων του δήμου Δυτικής Αχαΐας. Καθορίστηκε με προεδρικό διάταγμα το 1985, ενώ το ευρύτερο δημόσιο ακίνητο μεταβιβάστηκε το 2013 χωρίς αντάλλαγμα στο ΤΑΙΠΕΔ κατά τις διατάξεις του ν. 3986/2011 (ΦΕΚ Α’ 152) και εν συνεχεία περιήλθε αυτοδικαίως, χωρίς αντάλλαγμα, στην κυριότητα, νομή και κατοχή της ΕΤΑΔ ΑΕ, με το άρθρο 196 του ν. 4389/2016 (ΦΕΚ Α’ 94).
Η περιοχή προστατεύεται πολλαπλώς από την περιβαλλοντική νομοθεσία, καθώς είναι:
– Ειδική Ζώνη Διατήρησης (ΕΖΔ) φυσικών οικοτόπων και ειδών άγριας πανίδας και χλωρίδας (GR2320001) «Λιμνοθάλασσα Καλογριάς, Δάσος Στροφυλιάς και Έλος Λάμιας, Άραξος»
– Ζώνη Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) για τα πουλιά (GR2320011) «Υγρότοποι Καλόγριας – Λάμιας και Δάσος Στροφυλιάς»
– Σημαντική περιοχή για τα Πουλιά (ΣΠΠ) (GR098)
– Βρίσκεται εντός του Καταφυγίου Άγριας Ζωής (ΚΑΖ) Βιοτόπου Δάσους Στροφυλιάς, Λίμνης Προκόπου – Λάμιας και εντός του Εθνικού Πάρκου Υγροτόπων Κοτυχίου – Στροφυλιάς
– Οικότοπος του Παραρτήματος Ι της οδηγίας 92/43/ΕΚ (προστατευόμενο αμμοθινικό οικοσύστημα): Κινούμενες λευκές θίνες της ακτογραμμής (κωδ. 2120) και Υποτυπώδεις κινούμενες θίνες της Μεσογείου (κωδ. 2110)
– Συνορεύει με «απάτητη παραλία» και με υγρότοπο Ramsar διεθνούς σημασίας του Κοτυχίου.
Για τη naturaτης Καλογριάς δεν υπάρχουν έως και σήμερα στόχοι διατήρησης, γεγονός που καθιστά κατά το δίκαιο της ΕΕ μη νόμιμη οποιαδήποτε επέμβαση ή έργο στην έκτασή της.
Την άνοιξη του 2025 ορισμένος ιδιώτης επενδυτής(Κ. Μπολτσής)αιτήθηκε στην Κτηματική Υπηρεσία Αχαΐας να του αναγνωριστεί εμπράγματο δικαίωμα κυριότητάς του στον παλαιό αιγιαλό Καλογριάς, εντός του ως άνω δημοσίου κτήματος, επικαλούμενος τη νέα διαδικασία του άρθρου 5 παρ. 12 του νόμου περί αιγιαλού που δίνει πλέον το δικαίωμα σε οποιονδήποτε κατέχει νόμιμο τίτλο ιδιοκτησίας προγενέστερο του καθορισμούτου παλαιού αιγιαλού,να αποκτήσει κυριότητα σε αυτόν.
Έκτοτε ξεκίνησε μια συστηματική άσκηση αφόρητων πιέσεων του Γενικού Γραμματέα Δημόσιας Περιουσίας (Αθ. Τσιούρας), στον οποίο επίσης απευθύνθηκε ο ιδιώτης, ο οποίος με σειρά σχετικών εντολών του, ζητούσε επιτακτικά από τον Προϊστάμενο της Κτηματικής Υπηρεσίας Αχαΐας να κάνει δεκτό το αίτημα του ιδιώτη και να τον αναγνωρίσει κύριο της έκτασης, μολονότι το συμβόλαιο που προσκόμισε ο ιδιώτης ήταν του έτους 2004, επομένως ήταν κατά πολύ μεταγενέστερο του 1985 οπότε καθορίστηκε στην περιοχή ο παλαιός αιγιαλός και, ως εκ τούτου, δεν θα έπρεπε να του αναγνωριστεί εμπράγματο δικαίωμα στην έκταση ούτε με βάση την νέα διάταξη.
Η Κτηματική Υπηρεσία, δια του Αναπληρωτή Προϊστάμενου της (Γεώργιος Τσάφος) αρνήθηκε εξ αρχής σθεναρά και μάλιστα συνέταξε και τεχνική έκθεση με την υπεύθυνη Μηχανικό της που αποδεικνύει ότι δεν θεμελιώνει τέτοιο δικαίωμα ο ιδιώτης.
Βλέποντας ο Γενικός Γραμματέας ότι η Κτηματική Υπηρεσία Αχαΐας δεν ενέδιδε σε όσα ζητούσε, έφθασε τελικά στο σημείο, τον Μάιο 2025, να διατάξει υπηρεσιακά τον Προϊστάμενο της Κτηματικής Υπηρεσίας να δεχτεί το αίτημα του ιδιώτη,ακόμα και ήταν προφανώς αντισυνταγματικό, απειλώντας τον ακόμα και με πειθαρχική δίωξη, αν συνέχιζε να αρνείται.
Τελικά η Κτηματική Υπηρεσία υποχώρησε υπό το βάρος των πιέσεων και με έγγραφό της από 27 Μαΐου 2025 έδωσε την έγκρισή της για την αναγνώριση κυριότητας του ιδιώτη στον παλαιό αιγιαλό Καλογριάς, διευκρινίζοντας ωστόσο ρητά ότι προέβη στην ενέργεια αυτή επειδή έτσι διετάχθη και ότι η ίδια τη θεωρούσε αντισυνταγματική.
Το έγγραφο αυτό της Κτηματικής Υπηρεσίας Αχαΐας ζητήσαμε στα τέλη του καλοκαιριού να ανακληθεί διοικητικά καθώς στερείται εκτελεστότητας και δεν υπήρχε δυνατότητα να προσβληθεί δικαστικά. Μέχρι σήμερα δεν έχει ανακληθεί, ωστόσο καταφέραμε με την άμεση υποβολή της αίτησης για ανάκληση να παγώσουμε την περαιτέρω εξέλιξη της διοικητικής αυτής διαδικασίας, που θα οδηγούσε στην οριστική παραχώρηση κατά κυριότητα της έκτασης στον ιδιώτη με απόφαση του Γενικού Γραμματέα.
Για την υπόθεση έχουν καταθέσει Ερωτήσεις κοινοβουλευτικού ελέγχου οι βουλευτές Γεώργιος Παπανδρέου, Πάρις Κουκουλόπουλος, Παύλος Γερουλάνος, Μανώλης Χριστοδουλάκης από το ΠΑΣΟΚ – ΚινΑλ, τον Μάιο του 2025, και από κοινού ο ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία και η Νέα Αριστερά, τον Νοέμβριο 2025, με τους βουλευτές τους Ανδρέα Παναγιωτόπουλο και Σία Αναγνωστοπούλου.
Πέραν του ότι ο ιδιώτης εστερείτο τίτλου κατά την έννοια του νόμου, από την έρευνά μας στο Κτηματολόγιο εντοπίσαμε μία μακροσκελή λίστα με το σύνολο των ακινήτων του ανά την επικράτεια, χωρίς ωστόσο να περιέχεται σε αυτήν ούτε ένα ακίνητο δικό του σε ολόκληρη την Αχαΐα ούτε οποιοσδήποτε ανηρτημένος έστω στο Κτηματολόγιο τίτλος ιδιοκτησίας του στον παλαιό αιγιαλό Καλογριάς. Τούτο σημαίνει ότι δεν υπήρχε καν ο τίτλος ιδιοκτησίας, τον οποίο επικαλείτο ο Γενικός Γραμματέας και απαιτεί ο νέος νόμος περί αιγιαλού, για την αναγνώριση στον ιδιώτη κυριότητας επί του δημοσίου κτήματος Καλογριάς!
Και αναρωτιέται εύλογα κανείς: Δικαιολογείται άγνοια νόμου σε επίπεδο Γενικού Γραμματέα; Ή αντιστρέφοντας το ερώτημα: Είναι ποτέ δυνατόν να ασκεί τέτοιες υπηρεσιακές πιέσεις ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Οικονομίας για την αναγνώριση εμπραγμάτων δικαιωμάτων επί της δημόσιας κτήσης, χωρίς να έχει ελέγξει, έστω και στοιχειωδώς, αν για αυτά τα οποία απαιτεί πληρούνται έστω και οι ελάχιστες απαιτήσεις του νόμου;
Εκτός αυτού, το κτηματολόγιο στην περιοχή Καλογριάς δεν έχει ακόμη καταστεί «λειτουργούν κτηματολόγιο», επομένως ακόμα και αν υπήρχαν εγγραφές για ακίνητα στο όνομα του συγκεκριμένου ιδιώτη στην περιοχή αυτή, θα ήταν απολύτως προσωρινές, χωρίς να μπορούν να απονείμουν οριστικά εμπράγματα δικαιώματα σε οποιονδήποτε.Πέραν αυτών, ο ιδιώτης έχει ξεκινήσει και δικαστική διεκδίκηση του ακινήτου έχοντας στο μεταξύ παραιτηθεί από το δικόγραφο κλήσεως που άσκησε, επομένως διεκδικεί ως δικό του επίδικο ακίνητο, το οποίο δεν έχει κριθεί τελεσίδικα ότι του ανήκει.
Αξιοσημείωτο είναι επίσηςότι ακόμα και σε αυτό το ανίσχυρο συμβόλαιο του 2004, που προσκομίζει ο ιδιώτης, δεν υπάρχει ταύτιση του αναφερομένου ακινήτου με το διεκδικούμενο εκ μέρους του δημόσιο ακίνητο της Καλογριάς ούτε αδιάκοπη σειρά τίτλων, γεγονός που καθιστά νομικώς αδύνατη τη θεμελίωση οποιουδήποτε εμπράγματου δικαιώματος του ιδιώτη στην έκταση, ενώ καθόλου τυχαίο φαίνεται να είναι και το γεγονός ότι το συμβόλαιο του ιδιώτη έχει συνταχθεί από συμβολαιογράφο με το ίδιο επίθετο με εκείνον, δηλαδή πιθανόν από συγγενή του, δικό του άνθρωπο!
Ένα ακόμα προβληματικό στοιχείο είναι το γεγονός ότι δεν έχει ακόμη εκδοθεί το προεδρικό διάταγμα που θα ρυθμίσει τις λεπτομέρειες του άρθρου 5 του νέου νόμου περί αιγιαλού (5092/24), η δε διοίκηση αντί να περιμένει ή να επισπεύσει την έκδοσή του, έχει εκδώσει για το θέμα αυτό δύο ερμηνευτικές εγκυκλίους σχεδόν όμοιες μεταξύ τους, οι οποίες ισχύουν παράλληλα κατά τρόπο που προσβάλλει την αρχή της νομιμότητας και της προστατευόμενης εμπιστοσύνης του διοικουμένου, με τις οποίες το Υπουργείο όχι μόνο έχει μη νομίμως υποκαταστήσει το προεδρικό διάταγμα, αλλά καταργεί ακόμα και συνταγματικά δικαιώματα, αφού με αυτές διαγράφονται αιγιαλοί από τη δημόσια κτήση και καταργούνται υποχρεωτικά οι σχετικές δίκες του δημοσίου για τη διεκδίκηση των ακινήτων του! Επισημαίνεται ότι οι Εγκύκλιοι είναι εσωτερικά έγγραφα της διοίκησης που δεν δημοσιεύονται στο ΦΕΚ ή αλλού και ως εκ τούτου απαγορεύεται τόσο η θεμελίωση όσο και η κατάργηση συνταγματικών δικαιωμάτων με αυτές, όπως η ιδιοκτησία, η έννομη προστασία, το περιβάλλον κ.λπ.
Ακόμα μεγαλύτερη ήταν η έκπληξή μας όταν ανακαλύψαμε ότι το δημόσιο ακίνητο ΑΒΚ 32 στο οποίο ανήκει ο παλαιός αιγιαλός και η έκταση που διεκδικεί ο ιδιώτης, είχαν πλέον μεταβιβαστεί κατά πλήρη κυριότητα από το ΤΑΙΠΕΔ στην ΕΤΑΔ ΑΕ.
Η διαπίστωση αυτή είχε κομβική σημασία για την υπόθεση αφενός επειδή καθιστούσε ακόμα βαρύτερη την αυθαιρεσία του Γενικού Γραμματέα, που συνελήφθη να μεταβιβάζει μέσω των υπηρεσιών του υπουργείου σε ιδιώτη έκταση που πλέον δεν ανήκε κατά κυριότητα στο δημόσιο εν στενή εννοία, και αφετέρου επειδή η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας έχει κρίνει ότι δεν είναι δυνατόν να ασκείται από νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου ή από ιδιώτη η αμιγώς κρατική αρμοδιότητα, που αφορά τη διαχείριση των κοινοχρήστων πραγμάτων, στα οποία περιλαμβάνονται ο αιγιαλός και η παραλία, όχι μόνον ως δημόσια κτήση αλλά κυρίως ως προστατευόμενα περιβαλλοντικά αγαθά (ΣτΕ Ολ 891/2008).
Ειδικά στην περίπτωση της Καλογριάς, επειδή πρόκειται για περιοχή Natura καιΣημαντική Περιοχή για τα Πουλιά (ΣΠΠ) που συνορεύει και με απάτητη παραλία, εφαρμόζεται το άρθρο 196 του ν. 4389/2016 που ορίζει ότι περιοχές με τα ως άνω χαρακτηριστικά εξαιρούνται της μεταβίβασής τους στην ΕΤΑΔ και σε κάθε περίπτωση λογίζονται ότι ανήκουν στη δημόσια κτήση και είναι κοινόχρηστες και ανεπίδεκτες ιδιωτικών δικαιωμάτων. Ωστόσο, εξαίρεση από το καθεστώς αυτό προστασίας εισήγαγε και πάλι ο νέος νόμος για τον αιγιαλό(5092/2024), ορίζοντας ότι η μεταβίβαση στην ΕΤΑΔ παραμένει ισχυρή αν έγινε πριν την 23/4/2019, όπως εν προκειμένω της Καλογριάς, εκτός αν ο φορέας που κατείχε προηγουμένως το προστατευόμενο ακίνητο ζητήσει να ανακληθεί η μεταβίβαση της περιοχής natura στην ΕΤΑΔ και να επανέλθει το δημόσιο ακίνητο σε αυτόν, αλλά και από αυτή τη δυνατότητα ο νόμος έχει εξαιρέσει το ελληνικό Δημόσιο!
Έτσι η μεταβίβαση της Καλογριάς στην ΕΤΑΔ φάνηκε εκ πρώτης όψεως οριστική, ωστόσο στις περιπτώσεις αυτές, σύμφωνα και με τη νομολογία των ανωτάτων δικαστηρίων, υπερισχύει το οικολογικό κριτήριο και η ανάγκη περιβαλλοντικής προστασίας της έκτασης ως δημοσίου & κοινοχρήστου περιβαλλοντικού αγαθού.
Έχοντας διαπιστώσει τη συνδρομή τόσο κρίσιμων ζητημάτων, αποφασίσαμε ότι ήταν επιβεβλημένο να τα θέσουμε υπόψη και του αρμόδιου Εισαγγελέα, καταθέτοντας πριν περίπου έναν μήνα και τη μηνυτήρια Αναφορά μας κατά παντός υπευθύνου για την υπόθεση ενώπιον του Εισαγγελέα Πρωτοδικών Πατρών, για την εκ μέρους του διερεύνηση τυχόν στοιχειοθέτησης και αξιόποινων πράξεων, ενώ λίγες ημέρες μετά ήρθε και η πρώτη πολύ σημαντική δικαίωση των προσπαθειών μας με τη δημοσίευση της απόφασης της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου που έκρινε ότι η περιοχή του παλαιού αιγιαλού της Καλογριάς δεν αποχαρακτηρίζεται από δημόσιο κτήμα.
Τούτο πρακτικά σημαίνει ότι η έκταση εξακολουθεί να έχει χαρακτήρα δημοσίου κτήματος και να υπάγεται στην νομοθεσία περί δημοσίων κτημάτων, όπου ως «δημόσια κτήματα» νοούνται οι εκτάσεις που πριν την απελευθέρωση ανήκαν στους Οθωμανούς και περιήλθαν στο ελληνικό Δημόσιο ως «εθνικές γαίες» ή «εθνικά κτήματα», σήμερα δε αποτελούν τη λεγόμενη «ιδιωτική κτήση» του Δημοσίου, δηλ. δημόσια ακίνητα (εκτάσεις, κτίσματα, γραφεία κ.λπ.), τα οποία το Δημόσιο δύναται να χρησιμοποιεί για την επιτέλεση των σκοπών του ή να τα εκμεταλλεύεται (π.χ. εκμισθώνοντάς τα) με σκοπό να κερδίζει οικονομικό όφελος από τη χρήση τους, σε αντιδιαστολή προς τη «δημόσια κτήση» του Δημοσίου, στην οποία ανήκουν κατά κανόνα τα κοινόχρηστα πράγματα (άρθ. 957 ΑΚ) που δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο ιδιωτικής συναλλαγής και στα οποία μπορεί να παραχωρηθεί μόνο δικαίωμα χρήσεως (π.χ. τραπεζοκαθίσματα σε πλατεία, ξαπλώστρες σε παραλία κ.λπ.), όχι όμως εμπράγματα δικαιώματα (κυριότητα κ.λπ.).
Όπως γίνεται κατανοητό, στον παλαιό αιγιαλό Καλογριάς ως μέρους δημοσίου κτήματος, μπορούν σήμερα να αναγνωριστούν εμπράγματα δικαιώματασε ιδιώτη, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις της παρ. 12 του άρθρου 5 του ν. 5092/2024, δηλ. διαθέτει νόμιμο τίτλο κυριότητας που αποκτήθηκε πριν τον καθορισμό της έκτασης ως «παλαιού αιγιαλού». Το δε γεγονός ότι η απόφαση της Αποκεντρωμένης επιβεβαιώνει ότι η έκταση εξακολουθεί να παραμένει δημόσιο κτήμα, σημαίνει ότι στο εξής μόνος φορέας που δύναται να παραχωρεί δικαιώματα σε αυτήν είναι το ελληνικό Δημόσιο (και όχι η ΕΤΑΔ ή άλλος φορέας).
Επομένως η πρόσφατη απόφαση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης επιβεβαίωσε όσα υποστηρίξαμε εξ αρχής: ότι δηλ. είναι ανεπίτρεπτηη αναγνώριση εμπραγμάτων δικαιωμάτων στον ιδιώτη επενδυτή, αφού ο τίτλος ιδιοκτησίας, δηλ. το συμβόλαιο έτους 2004 που προσκομίζει, είναι μεταγενέστερο του καθορισμού του παλαιού αιγιαλού Καλογριάς που συντελέστηκε το 1985, επομένως δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις του νόμουκαι μη νομίμως ο Γενικός Γραμματέας Δημόσιας Περιουσίας επέβαλε στην Κτηματική Υπηρεσία Αχαΐας την αναγνώριση τέτοιων δικαιωμάτων στον συγκεκριμένο ιδιώτη.
Βασική επομένως επιδίωξή μας θα πρέπει να είναι η με κάθε τρόπο αποτροπή της αναγνώρισης εμπραγμάτων δικαιωμάτων στην έκταση και σε κάθε άλλον ιδιώτη στο μέλλον, λόγω του χαρακτήρα της Καλογριάς ως Συνταγματικά κατοχυρωμένου περιβαλλοντικού αγαθού με σπουδαία οικολογική αξία, αφού τα περιβαλλοντικά αγαθά αποτελούν δικαίωμα όλων, συνεισφέρουν στην κοινή ωφέλεια, στην προστασία της ανθρώπινης υγείας, στην αναψυχή, στην οικολογική ισορροπία και στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας του ατόμου και, υπ’ αυτή την έννοια, εκπληρώνουν κατά τον προορισμό τους δημόσια λειτουργία και θα πρέπει να θεωρούνται κοινόχρηστα και ότι ανήκουν στη δημόσια, αναπαλλοτρίωτη περιουσία του Κράτους και όχι στην ιδιωτική, όπως τα «δημόσια κτήματα» τα οποία όπως είδαμε δύνανται να μεταβιβαστούν κατά κυριότητα και σε ιδιώτη.
Παρόλο επομένως που με την απόφαση της Αποκεντρωμένης κρίθηκε ότι ο παλαιός αιγιαλός Καλογριάς παραμένει δημόσιο κτήμα, η θεώρησή του ως ιδιωτικής (και όχι ως δημόσιας) κτήσης του δημοσίου κατά την παρ. 5 του άρθρου 6 του ν. 5092/2024 παραγνωρίζει την οικολογική σημασία του (ΑΠ Ολ 24/2000, ΑΠ 104/2013, 566/2012, 332/2010, 897/2009, 255/2007, ΣτΕ 465/2009, 1508/2003, 3356, 1129/1999).
Όπως είδαμε, λόγω του αυστηρά προστατευόμενου χαρακτήρα της ως περιοχής Natura, ως Σημαντικής Περιοχής για τα Πουλιά και ως περιοχής που συνορεύει με «απάτητη παραλία», η Καλογριά θα έπρεπε να θεωρείται ότι ανήκει στη δημόσια κτήση και ότι αποτελεί κοινόχρηστη έκταση, ανεπίδεκτη ιδιωτικών δικαιωμάτων (άρθρο 196 του ν. 4389/2016 συνδ. παρ. 5 του άρθρου 6 του ν. 5092/2024).
Ωστόσο και στην περίπτωση αυτή ο ν. 5092/2024 περί αιγιαλού όρισε,όπως είδαμε (παρ. 3 άρθρου 23),ότι αν η μεταβίβαση στην ΕΤΑΔ έγινε πριν την 23/4/2019 παραμένει ισχυρή ακόμα και αν πρόκειται για έκταση με ειδικό καθεστώς προστασίας, εκτός αν ο φορέας που κατείχε προηγουμένως το προστατευόμενο ακίνητο ζητήσει να ανακληθεί η μεταβίβαση του στην ΕΤΑΔ και να επανέλθει το ακίνητο σε αυτόν, αλλά και από τη δυνατότητα αυτή ο νόμος εξαιρεί το ελληνικό Δημόσιο, στο οποίο δεν αναγνωρίζεται τέτοια δυνατότητα!
Για το θέμα αυτό ωστόσο η νομολογία του Αρείου Πάγου και του ΣτΕ έχουν κρίνει ότι υπερισχύει το οικολογικό κριτήριο και η ανάγκη περιβαλλοντικής προστασίας της έκτασης. Ωστόσο επειδή η διάταξη που εξαιρεί το ελληνικό Δημόσιο από τη δυνατότητα ανάκλησης της μεταβίβασης της έκτασης στην ΕΤΑΔ παραμένει σε ισχύ ως διάταξη νόμου, θα πρέπει να επιδιωχθεί η άρση του αποκλεισμού αυτού του Δημοσίου με νέα νομοθετική τροπολογία που θα πρέπει να ψηφιστεί και αυτός είναι επίσης ένας στόχος, στον οποίο θα πρέπει να επικεντρωθούμε.
Ανεξάρτητα δε από την όποια έκβασή της, η μεγάλη επιτυχία της υπόθεσης της Καλογριάς έγκειται στο γεγονός ότι κατάφερε να ενώσει σε ένα κοινό δυναμικό μέτωπο τους σημαντικότερους φορείς της πολιτικής ζωής και της αυτοδιοίκησης του τόπου με την τοπική κοινωνία, τον επιστημονικό κόσμο και τα περιβαλλοντικά κινήματα, πέρα και πάνω από οτιδήποτε τους διχάζει και τους παθητικοποιεί, καταδεικνύοντας ότι κάθε αγώνας για το περιβάλλον είναι μία πράξη βαθιά πολιτική που καθιστά τον άνθρωπο υπεύθυνο ενεργό πολίτη, ικανό να παρεμβαίνει στα κέντρα λήψης αποφάσεων που τον αφορούν και να διαμορφώνει ο ίδιος τη μοίρα του.
Και με αυτές τις σκέψεις, ας θυμηθούμε κλείνοντας την ομιλία αυτή, τα λόγια του κορυφαίου μας ποιητή Οδυσσέα Ελύτη από το Άξιον Εστί: «Μοίρα των αθώων είσαι η δική μου μοίρα!».
Την ώρα ετούτη, στην πατρίδα μας συντελείται μια άνευ προηγουμένου περιβαλλοντική καταστροφή, με την επικράτηση του οικονομικού μοντέλου αθρόας καθυπόταξης της φύσης στην αχαλίνωτη κερδοσκοπία και στον καταναλωτικό τρόπο ζωής. Σε κάθε περιβαλλοντική υποβάθμιση που συντελείται γύρω μας, σε κάθε οικολογική καταστροφή, χιλιάδες αθώα πλάσματα της φύσης, του δάσους, των βουνών, του αέρα, του νερού, αφανίζονται, υποφέρουν, υφίστανται τα αποτελέσματα της ανθρώπινης αλαζονείας και του παραλογισμού. Μένει να νιώσουμε τη μοίρα τους ως δική μας μοίρα και να αναρωτηθούμε σε ποια πλευρά της ιστορίας θέλουμε να μας θυμούνται τα παιδιά μας.
Οι άνθρωποι της Καλογριάς μας έδειξαν τον δρόμο. Ας ευχηθούμε το παράδειγμά τους να εμπνεύσει, σε κάθε γωνιά της Ελλάδας, ακόμα πιο πολλούς!
