Η εφαρμογή του άρθρου 21 για την δημιουργία των ειδικών υπηρεσιών (των σημερινών Φ.Δ) έπρεπε να είναι η επόμενη μέρα. Στην Ελλάδα   η διοίκηση κινήθηκε  με βήματα αργά, αλλά ας δεχτούμε το κάλλιο αργά παρά ποτέ. Έτσι το 1999 , 13 χρόνια μετά ψηφίστηκε ο Ν.2742/7-10ου-1999 «Χωροταξικός Σχεδιασμός και Αειφόρος Ανάπτυξη και άλλες διατάξεις» .Με τον νόμο αυτό καθορίστηκε ο τρόπος Διοίκησης και Διαχείρισης των προστατευόμενων περιοχών και ρυθμίστηκε η λειτουργία των Φ.Δ.
Με Προεδρικά Διατάγματα ιδρύθηκαν
1. τον Δεκέμβριο του 1999 το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ζακύνθου
2. το 2002   το Εθνικό Πάρκο Σχοινιά-Μαραθώνα
ενώ με το άρθρο 13 του Ν.3044/27-8ου -2002  ιδρύθηκαν άλλοι 25 Φορείς Διαχείρισης μεταξύ των οποίων και ο Φορέας Διαχείρισης Λίμνης Κερκίνης,16 χρόνια μετά τον βασικό νόμο 1650/86. Οι νέοι Φ.Δ ήταν οι εξής:

1) Φορέας Διαχείρισης Δέλτα Έβρου.
2) Φορέας Διαχείρισης Δάσους Δαδιάς.
3) Φορέας Διαχείρισης Λίμνης Κερκίνης.
4) Φορέας Διαχείρισης Λιμνοθάλασσας Μεσολογγίου.
5) Φορέας Διαχείρισης Δέλτα Αξιού – Λουδία – Αλιάκμονα.
6) Φορέας Διαχείρισης Λιμνών Κορώνειας – Βόλβης.
7) Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Αλοννήσου –
    Β. Σποράδων.
8) Φορέας Διαχείρισης Δέλτα Νέστου – Βιστωνίδας – Ισμαρίδας.
9) Φορέας Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα και υγρότοπου Μουστού  
10) Φορέας Διαχείρισης Λίμνης Παμβώτιδος Ιωαννίνων.

11) Φορέας Διαχείρισης Υγροτόπων Αμβρακικού.
12) Φορέας Διαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου – Στροφυλιάς.
13) Φορέας Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου – Αώου και  Πίνδου.
14) Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Πρεσπών.
15) Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Αίνου
16) Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Ολύμπου.
17) Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Σαμαριάς.
18) Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Παρνασσού.
19) Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας.
20) Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Οίτης.
21) Φορέας Διαχείρισης Στενών και εκβολών Καλαμά και Αχέροντα.
22) Φορέας Διαχείρισης Χελμού – Βουραϊκού.
23) Φορέας Διαχείρισης Οροσειράς Ροδόπης.
24) Φορέας Διαχείρισης Καρπάθου – Σαρίας.
25) Φορέας Διαχείρισης Κάρλας – Μαυροβουνίου – Κεφαλόβρυσου  
      Βελεστίνου.

Το 2003, 17 χρόνια μετά τον Ν.1650/86,  ορίστηκαν τα πρώτα Δ.Σ, ενώ τον Δεκέμβριο του 2004 οι περισσότεροι φορείς απέκτησαν τους κανονισμούς λειτουργίας τους και το 2006  ορίστηκαν τα σημερινά  Δ.Σ.
 Όλη αυτή η αναδρομή έγινε για να φανεί ότι ή περίοδος κυοφορίας των Φ.Δ ήταν εξαιρετικά και επικίνδυνα μεγάλη και από εδώ πηγάζουν πολλά από τα σημερινά προβλήματα, τα οποία θα αναπτύξουμε παρακάτω .Οι   Φ.Δ δεν είχαν τον χρόνο να αναπτυχθούν σωστά, να αποκτήσουν τον βηματισμό τους , να εκπαιδεύσουν το προσωπικό τους,  να διαπιστώσουν τυχόν δυσλειτουργίες και να κάνουν βελτιωτικές κινήσεις στο πλαίσιο λειτουργίας τους, με απώτερο στόχο την καλύτερη δυνατή , προστασία των περιοχών τους. Ενώ λοιπόν οι Φ.Δ είναι ανώριμοι ακόμα, είναι  επιφορτισμένοι να εκπονήσουν φιλόδοξα προγράμματα και πρέπει για να μην χαθούν χρήματα της Ε.Ε για το Περιβάλλον.
Οι Φ.Δ κινήθηκαν ανάλογα με τις συνθήκες άλλοι γρηγορότερα  άλλοι αργότερα, σε γενικές γραμμές όμως είχαμε και έχουμε τα ίδια προβλήματα.
Θα χρησιμοποιήσουμε τον δικό μας Φ.Δ της Κερκίνης, ως παράδειγμα , γιατί σύμφωνα με τις εμπειρίες μας μιλούμε .
Παραλάβαμε τον Φ.Δ ,το καλοκαίρι του 2006 με συμβάσεις έργου προσωπικού ,που είχαν ήδη λήξει, ενώ ο Φ.Δ χρωστούσε στους συνεργάτες του και παντού .Ο Φ.Δ ήταν γνωστός στην κοινή γνώμη για το ότι χρωστούσε δεδουλευμένα ,προμήθειες κ.α. ,μια εικόνα μίζερη .Συγχρόνως χωρίς επίσημα να έχουμε προσωπικό έπρεπε να προχωρήσουμε στην σύνταξη ενός αναβαθμισμένου τεχνικού δελτίου ,που θα  ρύθμιζε και   την πρόσληψη προσωπικού, μαζί με την υποδομή που θα διασφαλίσει  αποτελεσματικά την προστασία του οικοσυστήματος.
Ο Φ.Δ Κερκίνης διοικείται από ενδεκαμελές διοικητικό συμβούλιο .
Εγκρίθηκαν οι κανονισμοί λειτουργίας του το 2004 (πίνακας παρακάτω)
Το Καθεστώς προστασίας του είναι :
Η ΚΥΑ  42699  ΦΕΚ 98/8 -11- 2006
«Χαρακτηρισμός του υγροτόπου Λίμνης Κερκίνης και της ευρύτερης περιοχής του ως Εθνικού Πάρκου και καθορισμός χρήσεων, όρων και περιορισμών δόμησης»
 και οι παρακάτω διεθνείς συμβάσεις και οδηγίες :
με σημαντικότερη την

«Συμφωνία επί των Διεθνούς ενδιαφέροντας Υγροτόπων, ιδία ως Υγροβιότοπων» γνωστή ως Σύμβαση Ramsar.
Σύμβαση για τη διατήρηση των αποδημητικών ειδών πού ανήκουν στην άγρια πανίδα (Σύμβαση της Βόννης).
Σύμβαση για την προστασία της Άγριας Ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος της Ευρώπης (Σύμβαση της Βέρνης).
Οδηγία του Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για τη διατήρηση των άγριων πτηνών (79/409/ΕΟΚ).
Οδηγία του Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για την προστασία των φυσικών oικoτόπων και της άγριας πανίδας και χλωρίδας (92/43/ΕΟΚ).
Οδηγία του Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για τη διαχείριση των υδατικών πόρων (2000/60/ΕΚ)
Τον Μάιο του 2008 προσλήφθηκε και υπηρετεί στον Φ.Δ το παρακάτω εποχιακό προσωπικό.
 

Κατ’ αρχήν θα θέσουμε τα θέματα, όπως αυτά τέθηκαν σε κοινό πόρισμα των προέδρων των Φ.Δ, σε συνάντηση, στα Καλάβρυτα, στις 10 Μαΐου 2008,σε ημερίδα που οργανώθηκε από τον Φ.Δ Χελμού-Βουραϊκού .
Στο κοινό αυτό πόρισμα κωδικοποιηθήκαν και ιεραρχήθηκαν όλα τα προβλήματα τα οποία σχετίζονται με αποφάσεις της πολιτικής ηγεσίας και είναι τα παρακάτω  :
1. «Η Έκδοση νομοθετημάτων (ΚΥΑ ή Π.Δ.) στις περιοχές όπου δεν έχουν εκδοθεί ακόμα. Επίσπευση των διαδικασιών έκδοσής τους.» Αναφέρεται στις ΚΥΑ ή Π.Δ ,που αφορούν την προστασία των περιοχών ευθύνης των Φ.Δ και που είναι πολύ σημαντικά για την προστασίας τους .Στους παρακάτω πίνακες φαίνεται η υφιστάμενη κατάσταση μέχρι τον 9ο -2008.

Μέσα από τις ΚΥΑ/ΠΔ καθορίζονται με ακρίβεια οι επιτρεπόμενες δραστηριότητες στις διάφορες περιοχές και συμβάλλουν στην ορθή οικονομική ανάπτυξη. Διότι κακά τα ψέματα ο άνθρωπος για να ευημερήσει χρειάζεται ένα υγιές περιβάλλον φυσικό και οικονομικό.
2. Χρηματοδότηση των ανελαστικών τουλάχιστον αναγκών των Φορέων Διαχείρισης από τον Τακτικό Προϋπολογισμό.
Για να διασφαλιστεί η ύπαρξη ,η συνέχεια και η δράση των Φ.Δ ,πρέπει να είναι οικονομικά αυτοδύναμοι. Οι Φ.Δ για τη λειτουργία τους χρηματοδοτούνται από το ΕΠΠΕΡ του ΥΠΕΧΩΔΕ .Η χρηματοδότηση αυτή καλύπτει την πρόσληψη εποχιακού προσωπικού , εξοπλισμό και υπηρεσίες. Το κράτος   πρέπει να έχει τουλάχιστον μέρος της ευθύνης. Εξάλλου στο άρθρο 24 του Συντάγματος αναφέρεται «Η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του κράτους»
3.Άμεση χρηματοδότηση από το ΕΤΕΡΠΣ και αύξηση της ετήσιας επιχορήγησης σε 70.000 Ευρώ. Ρύθμιση για την κάλυψη των εξόδων παράστασης του Προέδρου και του Δ.Σ.
Οι περισσότεροι δεν το γνωρίζουν ,όμως οι πρόεδροι των Φ.Δ δεν έχουν κάλυψη των εξόδων παράστασης και προσφέρουν τις υπηρεσίες τους με δικά τους έξοδα σε πολλές περιπτώσεις, καθώς οι Φ.Δ εξαρτώνται από το ΕΠΠΕΡ  και τέτοια έξοδα θεωρούνται μη επιλέξιμες δαπάνες.
4.Δυνατότητα υλοποίησης των έργων με αυτεπιστασία, που σημαίνει την ύπαρξη μόνιμου προσωπικού σε κάθε Φορέα, με επακόλουθο την Αξιολόγηση των Φορέων και της Βιωσιμότητας τους. Η συνέχεια των Φορέων και η αδιάκοπη λειτουργία τους συνδέεται με την συνέχεια ύπαρξης των ίδιων υπαλλήλων στον κάθε Φορέα (ως μόνιμο ή αορίστου χρόνου προσωπικό).
 

Το μόνιμο προσωπικό είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να πιστοποιηθούν, οι Φ.Δ, ως Δικαιούχοι του ΕΣΠΑ. Επί πλέον δε για τις βασικές λειτουργίες των Φ.Δ ,όπως η παρακολούθηση, η φύλαξη κ.α θα πρέπει να υπάρχει μόνιμο προσωπικό ,όπως συμβαίνει σε όλες τις χώρες της Ευρώπης και στην Αμερική.

Όσον αφορά τα έργα πολλά  θα μπορούσαν πολύ εύκολα να πραγματοποιηθούν από του Φ.Δ αντί να δημοπρατούνται, υπάρχουν όμως και άλλα που κατά την δική μου άποψη είναι προτιμότερη η προγραμματική σύμβαση με άλλες υπηρεσίες όπως οι ΔΤΥ Νομών και ΔΔΕ των Περιφερειών .Στο κάτω κάτω  στην ίδια χώρα ζούμε και σημασία έχει τα έργα να γίνονται και όχι ποιος τα κάνει.
 
7.Συντονισμός των Φορέων μεταξύ τους, με την θεσμοθέτηση – οργάνωση σε εξαμηνιαία βάση μιας τουλάχιστον συνάντησης όλων των φορέων σε διαφορετικό κάθε φορά τόπο έτσι ώστε να αντιμετωπίζονται από κοινού τα προβλήματα των Φορέων αλλά και να υπάρχει επικοινωνία μεταξύ τους.

8. Συντονισμός εμπλεκομένων υπηρεσιών και αξιοποίηση της παρουσίας των εκπροσώπων της Διοίκησης.

9.Μεταφορά της υλικοτεχνικής υποδομής στη δικαιοδοσία των Φ.Δ.

Αυτό ήταν το κοινό πόρισμα των προέδρων των Φ.Δ ,στην επόμενη συνάντηση προφανώς ,θα γίνουν και άλλες διαπιστώσεις και θα συμπληρωθεί το πόρισμα  .
 Όταν στην αρχή της εισήγησης είπαμε ότι  «οι   Φ.Δ δεν είχαν τον χρόνο να αναπτυχθούν σωστά, να αποκτήσουν τον βηματισμό τους , να εκπαιδεύσουν το προσωπικό τους,  να διαπιστώσουν τυχόν δυσλειτουργίες και να κάνουν βελτιωτικές κινήσεις στο πλαίσιο λειτουργίας τους»
τέτοιες πρωτοβουλίες εννοούσαμε .Όταν κάτι δημιουργείται για πρώτη φορά, δεν μπορεί να είναι τέλειο,   χρειάζεται βελτίωση, οι Φ.Δ μπορούν να βελτιωθούν και θα βελτιωθούν αρκεί αυτή η βελτίωση  να μην πάρει 17 χρόνια . Εισπράττουμε από παντού ότι έχουν εναποτεθεί πολλές ελπίδες στους Φ.Δ τόσο από την Διοίκηση όσο και από τους πολίτες .Πρέπει όμως να αποκτήσουν μία σταθερότητα και συνέχεια για να επιτελέσουν το έργο τους.
Εμείς θέλουμε   να προσθέσουμε τα εξής, που θα συμβάλλουν στην   καλύτερη λειτουργία των Φ.Δ και την καλύτερη προστασία των οικοσυστημάτων των περιοχών μας:
1.Να επισπευσθούν οι νομοθετικές ρυθμίσεις που προβλέπει ο Νόμος 2742/99  ώστε να ενεργοποιηθούν οικονομικοί πόροι   για τους Φορείς Διαχείρισης π.χ. επιβολή τελών χρήσης.
2.Να δοθούν ουσιαστικές αρμοδιότητες στους Φορείς .Για παράδειγμα στο θέμα της φύλαξης το προσωπικό δεν έχει το δικαίωμα να κάνει ελέγχους στους διάφορους παραβάτες .Το μόνο που μπορεί είναι να ενημερώνει άλλες αρμόδιες υπηρεσίες όπως Αστυνομία ,Δασαρχείο,    να στείλουν δικό τους προσωπικό .Στην λίμνη Κερκίνη π.χ όταν υπάρχει απαγόρευση αλιείας ,το προσωπικό εντοπίζει διάφορους λαθραλιείς, μέχρι όμως να έρθει το περιπολικό αυτοί εξαφανίζονται για να επανέλθουν με την αποχώρηση των αρχών.

Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν είναι καν δυνατή η προσέγγιση του περιπολικού  στις θέσεις όπου ψαρεύουν.
Με την υποδομή που θα αποκτήσει ο Φ.Δ ,όπως βάρκες, ταχύπλοο,τζήπ,μοτοσυκλέτες μέσα από το ΕΠΠΕΡ ,θα είναι ο μόνος που θα μπορεί να κάνει πραγματική φύλαξη .Το έχουμε επισημάνει και συζητήσει με τους τοπικούς φορείς και στην πράξη είναι αδύνατο να γίνει πραγματική φύλαξη ,εάν εμείς οι Φ.Δ δεν έχουμε την δυνατότητα άμεσης παρέμβασης.
Προτείνουμε στα θέματα φύλαξης  της προστατευόμενης περιοχής   το προσωπικό να έχει δικαίωμα αυτόνομης παρέμβασης ,με δυνατότητες ανακριτικού υπαλλήλου ,όπως οι φύλακες των Κυνηγετικών Ομοσπονδιών.

 
4.Πιστεύουμε ότι οι Φ.Δ πρέπει να γνωρίζουν το παρελθόν της περιοχής, όχι μόνο το πρόσφατο, αλλά σε βάθος χρόνου. Προτείνουμε  έργο δημιουργίας βάσεων δεδομένων σε όλους τους Φ.Δ. Όλες οι υπηρεσίες όπως,Αρχεία του Κράτους  Δασαρχεία, ΥΕΒ, Πανεπιστήμια, ΤΕΙ,Υπηρεσίες Δημοσίων Έργων ,ΓΟΕΒ, ΤΟΕΒ,ιδιώτες,ΓΥΣ,ΙΓΜΕ ,συγγραφείς, ιστορικοί, μελετητές  να ενώσουν τα αρχεία τους που αφορούν τις προστατευόμενες περιοχές κάτω από την ομπρέλα των Φ.Δ.  Πρέπει να έχουμε βαθιά γνώση των προστατευόμενων περιοχών, αν πραγματικά θέλουμε να τις προστατέψουμε. Η τεχνολογία σήμερα με την δυνατότητα σάρωσης διευκολύνει μία τέτοια προσπάθεια, τα πρωτότυπα μπορούν να παραμείνουν στις υπηρεσίες που ανήκουν ,για την βάση δεδομένων θα χρειαστούν  μόνο ψηφιακά αντίγραφα .
Η Βάση Δεδομένων θα πρέπει να κάποτε γίνει ,να είναι ανοιχτή σε όλους τους ερευνητές.
Στις Σέρρες ,καταχωνιασμένοι σε αποθήκες, υπάρχουν τέτοιοι θησαυροί που είναι προσιτοί μόνο σε όποιους έχουν πρόσβαση σε αυτούς.
Τέλος από το βήμα αυτό θα ήθελα να αναφερθώ και σε ένα θέμα που δεν είναι άμεσα των Φ.Δ αλλά αφορά την περιβαλλοντική αδειοδότηση.
Από προσωπική εμπειρία, έχω διαπιστώσει ότι σε πολλές περιπτώσεις γίνεται κατάχρηση   του άρθρου   13 της ΚΥΑ , Η.Π. 11014/703/2003,ΦΕΚ332/20-3ου 2003  , που αναφέρεται στην «Διαδικασία αξιολόγησης επιπτώσεων από τη βελτίωση ,τροποποίηση, επέκταση ή εκσυγχρονισμό ή ανανέωση έργου ή δραστηριότητας »
Είναι σαφές από την διατύπωση του άρθρου ,ότι για να γίνει νέα ΠΠΕΑ ,πρέπει να υπάρχει η παλιά και για να επιβληθούν νέοι περιβαλλοντικοί  όροι ,πρέπει να υπάρχουν οι παλιοί περιβαλλοντικοί όροι .
Η Εγκύκλιος οικ. 122859/2-02-2004 της ΕΥ.Π.Ε./Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. σχετικά με το "Περιεχόμενο φακέλου για την εφαρμογή του άρθρου 13 της ΚΥΑ  Η.Π. 11014/703/2003" (εκτίμηση περί απαίτησης υποβολής Π.Π.Ε. ή Μ.Π.Ε.) , θεωρεί ως στοιχείο του φακέλου που θα υποβληθεί για διερεύνηση   αντίγραφο της προηγούμενης ΑΕΠΟ (Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων) του έργου ή της δραστηριότητας, καθώς και των συνοδών έργων αυτού /αυτής.
Εν τούτοις οι υπηρεσίες βασιζόμενες μόνο στο «Εξετάζεται η αναγκαιότητα μελέτης Περιβάλλοντος με την αξιολόγηση της ΠΠΕ από τον αρμόδιο φορέα ελέγχου» δίνουν περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις χωρίς να έχει προηγηθεί Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων στο παρελθόν  ή στην τρέχουσα φάση αδειοδότησης.

Η ΜΠΕ θεωρείται ένα έξοδο από το οποίο πρέπει να γλυτώσουν.
 Όμως από την παράλειψη της ΜΠΕ  προκύπτει η ορθή διαχείριση των οικονομικών πόρων ;;;
Επειδή η ΚΥΑ και η εγκύκλιος που προαναφέρθηκαν είναι σαφείς και μιλούν για νέα ΠΠΕΑ και νέα ΜΠΕ ,που σημαίνει ότι πρέπει να έχει προηγηθεί ΠΠΕΑ ,ΜΠΕ και ΑΕΠΟ  ,μόνο ως στρεβλή ερμηνεία μπορεί να αποδοθεί η περιβαλλοντική αδειοδότηση χωρίς ΜΠΕ.
Και επειδή αυτά μπορεί να συμβαίνουν και σε προστατευόμενες περιοχές παρακαλούμε την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΧΩΔΕ να διερευνήσει το θέμα .
 Τελειώνοντας θα ήθελα να ευχαριστήσω την ΠΑΝΔΟΙΚΟ για το βήμα που μας δόθηκε και ελπίζω να βοηθήσαμε τις εργασίες του Συνεδρίου.
Σας καλούμε όλους να γνωρίσετε από κοντά έναν επίγειο παράδεισο, τον Υγροβιότοπο της λίμνης Κερκίνης.
Όχι μόνο οι περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένοι ,αλλά και οι αδιάφοροι προς το παρόν, θα γοητευθούν από 
 

την γαλήνη
και τα θετικά μηνύματα που στέλνει αυτός ο τόπος.

Σας ευχαριστώ όλους θερμά
 

•    Signed May 2003
•    Entry into force – 1 January 2006
•    Ratification by the Parliaments of all the Carpathian countries
•    COP1 – 11-13 December 2006, Kyiv, Ukraine
•    Carpathian Project promoted by the programme EU INTERREG IIIB CADSES
•    Partnerships: MoUs with the Alpine Convention, the Ramsar Convention and Central European Initiative (CEI), cooperative agreement with EURAC
Carpathian Convention
Carpathian Convention provides:
•    trans-national framework for cooperation and multi-sectoral policy coordination, including sustainable agriculture, rural development and forestry
•    platform for joint strategies and policies for sustainable development
•    forum for dialogue and permanent communication  between all stakeholders involved
Heifer-Ukraine’s projects in Carpathians
1. Support of rural communities projects – mainly dairy cattle husbandry (9 projects)
        Number of heifers –
Purchased:         283
Passed-on:        229   
Projects on dairy cattle breeding in Carpathian mountain areas

Heifer Ukraine’s Initiatives in
Rural Green Tourism
•      Revival of endangered breeds of farm animals in Hutsul Region            (2002 – 2008. Budget: $139,810 )
•      Agroecological Initiative: Revival of Hutsul Horse Breed in     Carpathians (2003 – 2008. Budget: $25,000 )
•      HPI / Carpathian Project 1  (2005 – 2009. Budget: $149,900 )

RESULTS:
•    Within the framework of these projects, 49 mares and 3 breeding stallions of Hutsul breed, 20 saddles, 3 coaches, 53 heifers, 155 ewes, 120 bee packages as well as other equipment, seeds, ornamental saplings were provided for rural families.
•    Totally, 74 horses are provided, incl. pass-ons (about 15% of world population according to FAO)
•    All project participants are  trained in veterinary management, marketing etc.
•    Additionally, 18 heifers, 19 mares and 53 ewes were passed on as the gift to other families by project participants.
•    During year 2006, income from “Green tourism” activity in these projects reached $2,700.
•    2 ASCS are created and effectively operate.
Eurasia Foundation project
“Demonstration Model of Sustainable Development in Ukrainian Carpathians”
Budget:  $70,465 (Heifer-Ukraine: $43,050, Eurasia Foundation: $27,415)
 
•     Accommodation
Outputs of implemented project, which lasted only for 1 year (2004-2005):

                            Beginning         End         Difference
Operating agrohouseholds            38          59             21
Received visitors, inds.              1220        2250           1030
Households’ owners received additional income of $2,277 from providing accommodation for tourists.
•     Horse routes (horseback riding, trip by coach)
–    10 horse routes have been developed, manual on horse tourism “To Carpathians riding the horse” has been issued  (500 copies)
–    Income from tourism – $9,208 (2005)
Heifer Ukraine’s Initiatives in Rural Green Tourism (Carpathian project 2)
5 projects, incl.: 
•     Helping rural families in the Bukovyna region (2007 – 2012.      Budget: $196,566)
•     Carpathian Project  – Helping rural families in Turka raion, Lviv oblast (2007 – 2012. Budget: $121,540)
•     Promoting rural tourism development for people residing in     the area of “Skolivski Beskydy” National park (2007     – 2012. Budget: $77,408)

Outcomes: Rural families will receive 20 mares and 2 breeding stallions of Hutsul breed, 20 saddles, 1 cart, 60 heifers, 100 ewes and 7 rams, 50 bee packages, other equipment, seeds, ornamental saplings. All project participants undergo trainings in veterinary care, tourism marketing etc.
EU INTERREG IIIB CADSES Carpathian Project – “Protection and sustainable development
of the Carpathians in a transnational framework”

Carpathian project (2006-2008)
Carpathian project: Skills development

Trainings:
–     For tourism industry stakeholders – in Greece (20 people);
–     For members of households providing hospitality services;
Topics of trainings and consultations:
Rural tourism development; Arranging the rural tourist household;
Horse tourism; Sustainable use of natural recourses for rural tourism development; Community social development; Fundraising and applying for grants.

–     For local authorities and NGOs – in Yaremche, 2008 “Development of rural tourism”, “Marketing in rural tourism”
–     For prospective inspectors of the Rural Green Tourism Network who are expected to certify private households providing hospitality services
Carpathian Project
Partners of INTERREG IIIB CADSES Carpathian Project
Austria
•    UNEP Vienna ISCC
•    WWF DCP 
•    Austrian Institute of East and Southeast European Studies
Our partners in Carpathian region, Ukraine
Regional governmental institutions, public administrations
•    Oblast (regional) state administrations in Zakarpattia, Ivano-Frankivsk,
•    Administrations of protected areas: National Nature Parks “Hutsulschyna”; “Skolivski Beskydy” Regional Landscape Park
Other work of Heifer-Ukraine contributing to sustainable use of natural resources
•    Trainings on Agroecology
•    Working together with the community of Trostianets village in Odesa region to improve the sanitary and environmental state of the local pond
•    Vermiculture/ biogas/ compost   components of current projects

Planned Projects of Heifer-Ukraine in Carpathians
•    Flood Rehabilitation project;
•    Payment of environmental services and other positive externalities (PESOPE) project under SARD-M cooperation;
•    European Mountain ABC Alpine experience-Balkan future-Carpathian opportunity project
 

Το κόστος των διεθνών μέτρων … μεγαλύτερο ή μικρότερο από τις ζημιές που θα προκύψουν εάν το… φαινόμενο αφεθει ανεξέλεγκτο…

Η οικονομία στις 10ετιες που έρχονται θα εξαρτάται άμεσα από το περιβάλλον!!!

Στη βάση κάθε κοινωνίας όμως, στη βάση κάθε οικονομίας,  υπάρχει μια μη οικονομία, που αποτελείται από πλούτη τα οποία δεν είναι ανταλλάξιμα, από δώρα χωρίς ανταπόδοση, από ανιδιοτελείς προσφορές, από κοινά αγαθά:
ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ.!

Και η
 ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ
Η Κοινωνία των πολιτών που με τις επι μέρους εκφράσεις της, υποστηρίζει  και λέει
«Δεν έχουμε το δικαίωμα να υποθηκεύουμε τη ζωή των μελλοντικών γενεών υπηρετώντας βραχυπρόθεσμα το δικό μας συμφέρον.»
Η Κοινωνία των  πολιτών που διαπιστώνει ότι «Ο δεσμός ανάμεσα στην δημιουργία της αξίας και στη δημιουργία του πλούτου διερράγη».
Η Κοινωνία των πολιτών η οποία διεκδικεί από τους “decision makers”

Και εδώ έρχεται το
Αίσθημα ευθύνης του καθένα μας,   ατομικά.
Και εδώ τίθεται το ερώτημα
« Εάν, και Πώς,  οι ατομικές επιλογές θα αλλάξουν «γρήγορα και ριζικά» το μοντέλο παραγωγής και κατανάλωσης?
Πώς η  παραγωγή του ωφέλιμου και του αναγκαίου πρέπει θα είναι η κινητήρια δύναμη της ανάπτυξης?. Για να υπάρξει βιώσιμη ανάπτυξη!

Αυτό το μοντέλο –το οποίο ζούμε σήμερα-  έχει σχεδιαστεί και έχει επιβληθεί ακριβώς για να επεκτείνει την κυριαρχία του κεφαλαίου/κατανάλωσης  πάνω στις ανάγκες μας , τις επιθυμίες, τις σκέψεις, τις προτιμήσεις του καθένα μας, για να μας κάνει να αγοράζουμε, να καταναλώνουμε, να επιδιώκουμε αυτό που συμφέρει σε αυτόν/αυτούς , τους λίγους και δυνατούς , στο σύστημα που τα παράγει.

Η ηθική της ευθύνης προϋποθέτει πολλά πράγματα:
Ριζική κριτική των ύπουλων μορφών κυριαρχίας που ασκούνται πάνω μας και μας εμποδίζουν να συγκροτηθούμε σε συλλογικό υποκείμενο ,  που ενώνεται από μια κοινή άρνηση  και μια κοινή δράση.
Η αντίσταση των κατοίκων μιας περιοχής όταν εισέρχονται οι «ρυπαντές» για να ανατρέψουν, να μπετονοποιησουν να αντικαταστήσουν το λιγοστό φυσικό περιβάλλον με τεχνητό , δεν είναι μια απλή « υπεράσπιση της φύσης» είναι επίσης μια πάλη εναντία στην κυριαρχία.
Η αντίσταση και τα μποϊκοτάζ των καταναλωτών στην αισχροκέρδεια , δεν είναι μια απλή πράξη υπεράσπισης της αξιοπρέπειας και της ποιότητας ζωης είναι μια πάλη εναντία στα στην κυριαρχία των καρτελ.

Η οικολογία είναι φορέας ηθικής.
Επανάληψη:«Δεν έχουμε το δικαίωμα να υποθηκεύουμε τη ζωή των μελλοντικών γενεών υπηρετώντας βραχυπρόθεσμα το δικό μας συμφέρον.»

Οι ΜΚΟ , οικολογικές οργανώσεις έχουν ρόλο:
Σε ο,τι αφορά τον τομέα του περιβάλλοντος ο ρόλος των ΜΚΟ προκύπτει
αφενός από το πλαίσιο που καθορίζεται από την Ατζέντα 21 της Διακηρυκτικής του Ρίο  για το κεκτημενο της διαβουλευσης των κοινωνικών ομάδων στην βιώσιμη ανάπτυξη και το περιβάλλον  / 
και αφ ετέρου από το 6ο  πρόγραμμα Δράσης της ΕΕ που εκφράζεται στο τρίπτυχο της Συμμετοχής των αρχών Διοίκησης και διακυβέρνησης, των οικονομικών συμφερόντων και των  ΜΚΟ .
 Επισημαίνουμε ότι ο νόμος ( Ν. 2371/99) που όρισε το καθεστώς των ΜΚΟ για την Ελλάδα έγινε μέσα σε συνθήκες ατελούς διαβουλευσης και στην βάση κάλυψης ελλείμματος Συμμετοχής ΜΚΟ σε ανθρωπιστική βοήθεια.( Ένα έλλειμμα που καθυστέρησε την συμμετοχή της χώρας μας στο συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ επειδή ακριβώς δεν είχαμε έναν ενεργητικό ρόλο και κυρίως μέσα από ΜΚΟ στην Διεθνή ανθρωπιστική βοήθεια)

Ο Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ) είναι ίσως η πληρέστερη μορφή έκφρασης της Κοινωνίας των πολιτών .Οι ΜΚΟ αποτελούν σήμερα έναν ουσιαστικό βραχίονα της κοινωνικής οικονομίας και του κοινωνικού τομεα.
 Στην χώρα μας οι Οικολογικές- Περιβαλλοντικές ΜΚΟ έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Αρκετές από αυτές έχουν πετύχει σημαντικές Περιβαλλοντικές νίκες . Οι ΜΚΟ δεν έχουν ιδιοτέλεια, είναι ο φερεγγυότερος κοινωνικός φορέας διότι ωθείται μόνο από  αγωνία , μεράκι , εθελοντική δράση.

Η δράση τους / η δράση μας,  εκτείνεται σε τοπικό, περιφερειακό ακόμη και σε πανελλαδικό επίπεδο. Άλλες ΜΚΟ , μετρούν δεκαετίες ύπαρξης και λειτουργίας άλλες είναι νεοσυσταθείσες. Άλλες είναι μεγάλες, με πολλά μέλη, άλλες με πολλούς υποστηρικτές και λίγα μέλη. 
 Ωστόσο , «Όλες οι ΜΚΟ  έχουν προβλήματα και αδυναμίες στην λειτουργία τους τόσο εξωτερικές όσο και εσωτερικές. Άλλοτε λείπει η τεχνογνωσία σε έναν επιστημονικό τομεα , Άλλοτε η ηθική υποστήριξη του κόσμου ή η συμπαράσταση άλλων ΜΚΟ και άλλοτε πάσχουμε από έλλειψη εσωτερικής οργάνωσης!»
Η ανταλλαγή τεχνογνωσίας και εμπειριών μέσα σε ένα Δίκτυο Οργανώσεων , μπορεί να μας βοηθήσει να ξεπεράσουμε τις δυσκολίες να γίνουμε πιο αποτελεσματικοί. Να υποστηρίζουμε τις κινητοποιήσεις τοπικών ΜΚΟ, να ενώνουμε τη φωνή μας σε κοινές εκστρατείες να αγωνιζόμαστε για τον ίδιο σκοπό . Την προστασία του περιβάλλοντος την εφαρμογή της νομοθεσίας. Να προσδιορίζουμε τρόπους αλληλοβοήθειας .

Όλες ή οι περισσότερες οικολογικές και   περιβαλλοντικές  ΜΚΟ
στερούνται την πληροφόρηση,
πάσχουν από χρηματοδότηση,  ενώ, στην πραγματικότητα   κάθε κοινοτική δράση -δηλαδή πρόγραμμα- διαθέτει ένα σοβαρό χρηματικό ποσό για ενημέρωση και ευαισθητοποίηση.
Οι ΜΚΟ ως συγκροτημένη μορφή Κοινωνίας των πολιτών, μπορούν εξ ορισμού ,
παρ’ όλες τις αδυναμίες τους να διαδραματίσουν ρόλο σημαντικό όχι μόνο στην ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ, αλλά και στη  ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ,  και  στη Συνέργια και στηνΣΥΝΕΥΘΥΝΗ, και τελικά,
 να λειτουργήσουν προς όφελος της κοινωνικής συνοχής. Πράγμα το οποίο αποτελεί και το τελικό ζητούμενο στις κοινωνικές συνθήκες που υφίστανται αυτήν την στιγμή στην παγκόσμια κοινότητα.

Οι  ΜΚΟ μπορούν και πρέπει να έχουν αποτελεσματική εκπροσώπηση στην διαβουλευση, στη  ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ,  στην Συνέργια , στην Συνευθύνη,
 μπορούν και πρέπει να ενισχυθούν με πληροφόρηση και προοπτικές,
 να έχουν ενεργητική στρατηγική, αποτελεσματικότητα  να εμπλουτίζουν τον διάλογο και την δημοκρατία με νέα ζητήματα, ιδέες και λύσεις για την επείγουσα ανάγκη περιβαλλοντικής προστασίας.
Οι ΜΚΟ / εμείς, μπορούμε να ενεργοποιήσουμε το θυμικό των συνανθρώπων μας μέσα από τη συλλογική μνήμη, να πείσουμε για τις προθέσεις μας και να κερδίσουμε την εμπιστοσύνη ιδιαίτερα στους νέους και να συμπορευτούμε μαζί τους.

Μπορούμε και πρέπει να είμαστε αξιόπιστος και αποτελεσματικός Παράγοντας Συμμετοχής στην βιώσιμη ανάπτυξη.

Οι καλές πρακτικές  στη στόχευση, στην καινοτομία και την πρωτοπορία όταν αναλαμβάνουμε να υλοποιήσουμε δράσεις είναι μια ηχηρή απάντηση της σοβαρής Δράσης των ΜΚΟ , / της Δράσης μας.

Ο αγώνας είναι άνισος! .
Παρ’όλες τις ευρωπαϊκές συνθήκες που διασφαλίζουν τη συμμετοχή της Κοινωνίας των πολιτών  και τις θετικές επιπτώσεις που έχει αυτή η συμμετοχή τόσο στην στήριξη του κοινωνικού ιστού όσο και στην οικονομία στην Ελλάδα τουλάχιστον, η εφαρμογή αυτών διαστρεβλώνεται συστηματικά. (πχ.  ό ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ περιορίζεται μόνον στην εταιρική ευθύνη . Και η Εταιρική ευθύνη περιορίζεται στην σχέση της όποιας εταιρείας με την τοπική κοινωνία εν ειδεί παροχής Και όχι συμμετοχής και συνυπευθυνότητας …

Η πολιτεία , έχει υποχρέωση να δημιουργήσει συνθήκες Συμμετοχής των πολιτών  στις κοινές δράσεις για την τοπική ανάπτυξη, για την ποιότητα ζώνης , για την βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών ,
και οι πολίτες,  έχουν την υποχρέωση να κατακτήσουν το δικαίωμα της παρέμβασης τους, της ενεργούς Συμμετοχής τους στην Κοινωνία των Πολιτών.

Για εμάς είναι απαραίτητος ο επαναπροσδιορισμός της αναπτυξιακής διαδικασίας.

Είναι προφανής η ανάγκη παγκοσμίως για μια νέα αναπτυξιακή θεωρία δεσμευμένη στην συν-εξέλιξη της ανθρώπινης και της μη ανθρώπινης φύσης που επιδιώκει τον επαναπροσδιορισμό των σχέσεων ανάμεσα στα βιοφυσικά και τα κοινωνικά συστήματα.
 Επίκεντρο σ αυτή  είναι ο άνθρωπος και το περιβάλλον και ως εκ τούτου η ανάπτυξη συνιστά και ζήτημα περιβαλλοντικής δικαιοσύνης για να γίνει πραγματικά αειφόρος και αξιοβίωτη.

Σήμερα, διαπιστώνεται από όλους η επείγουσα ανάγκη περιβαλλοντικής προστασίας και οι Μ.Κ.Ο. δεν θα αρκεστούν μόνο να είναι « ταμιακώς εντάξει» .

2.    Οι ανεξάρτητοι μηχανισμοί ελέγχου της προστασίας του περιβάλλοντος

a.    Το Συμβούλιο της Επικρατείας

Το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο ήδη από την μεταπολίτευση δικαίωσε την συνταγματική του αποστολή ως του βασικότερου θεσμικού αντίβαρου στην, θέσει και  εν δυνάμει, παραβίαση συνταγματικών δικαιωμάτων από την εκάστοτε κυβερνητική πλειοψηφία και στο πεδίο του περιβάλλοντος. Δεν μπορεί να φανταστεί κανείς ποια κανονιστική εμβέλεια θα είχαν στην πράξη οι συνταγματικές, εθνικές και κοινοτικές διατάξεις για την προστασία του περιβάλλοντος, εάν δεν υπήρχε η πλουσιότατη νομολογία του ανωτάτου ακυρωτικού μας δικαστηρίου, λ.χ. για τον δεσμευτικό και όχι απλώς κατευθυντήριο χαρακτήρα του  άρθρ. 24 του Σ.1975 , για την κήρυξη νόμου ως αντισυνταγματικού λόγω παραβίασης της διάταξης αυτής , για την ανάδειξη της προστασίας του περιβάλλοντος από απλό περιορισμό της ιδιοκτησίας σε αυτοτελές συνταγματικό αγαθό , για την διεύρυνση της δικονομικής έννοιας του εννόμου συμφέροντος ούτως ώστε να συμπεριλάβει τους γενικότερους σκοπούς των αιτούντων σωματείων , για την στάθμιση της βλάβης στο περιβάλλον από το επίδικο έργο ή δραστηριότητα σύμφωνα με την αρχή της πρόληψης και προφύλαξης  και εν τέλει την βιώσιμης ανάπτυξης . Η νομολογία αυτή, που επέβαλε μια δέσμη θετικών υποχρεώσεων και μέτρων προς το νομοθέτη και τη διοίκηση, κατακρίθηκε από μερίδα της επιστήμης ως δικαστικός ακτιβισμός του Ε΄τμήματος του ΣτΕ, ελλείψει του οποίου η κατάσταση του περιβάλλοντος στη χώρα μας νομίζω ότι θα βρισκόταν πολύ πιο υποβαθμισμένη, έρμαιο αυθαιρεσίας και ασύδοτων επεμβάσεων.

b.    Ο Συνήγορος του Πολίτη

Ο Συνήγορος του Πολίτη  είναι ανεξάρτητη αρχή κατοχυρωμένη στο Σύνταγμα , αναφέρεται δηλαδή στη Βουλή, που τον εκλέγει με ευρεία πλειοψηφία  και όχι σε Υπουργό, και έχει γενική αρμοδιότητα που καλύπτει όλη τη δημόσια διοίκηση και τις δημόσιες επιχειρήσεις προς έρευνα και διαμεσολάβηση για την καταπολέμηση της κακοδιοίκησης, για τη διαφύλαξη της νομιμότητας και των δικαιωμάτων των πολιτών. Η αρμοδιότητά του είναι διαμεσολαβητική και οι εισηγήσεις του δεν είναι δεσμευτικές. Αποσκοπεί δια της δημόσια έκθεσης και της πειθούς στην αλλαγή της διοικητικής πρακτικής και στην εμπέδωση αρχών χρηστής διοίκησης, η δε προστασία του περιβάλλοντος ήταν το μόνο θεματικό πεδίο που μνημονευόταν ειδικά στον προ δεκαετίας ιδρυτικό του νόμο. Με μέσο όρο αναφορών περί τις 2000 κάθε χρόνο για θέματα  που άπτονται της ποιότητας ζωής και του φυσικού, οικιστικού ή πολιτιστικού περιβάλλοντος, η ανεξάρτητη αρχή έχει αναδείξει ποικίλα ζητήματα πράξεων ή παραλείψεων της διοίκησης που απολήγουν σε προσβολή του φυσικού περιβάλλοντος, έχει πετύχει την άρση παράνομων καταστάσεων και έχει υποβάλλει νομοθετικές και διοικητικές προτάσεις σε ειδικές και στις ετήσιες εκθέσεις της προς τη Βουλή των Ελλήνων .  Ο Συνήγορος του Πολίτη διαπιστώνει ότι η ελληνική διοίκηση, ως προς την προστασία του περιβάλλοντος, δρα αποσπασματικά ακόμη και όταν ενεργεί κατασταλτικά και η δράση της συχνά προκαλείται ή επισπεύδεται από τη διαμεσολάβηση της Ανεξάρτητης Αρχής.
Στρατηγική ως προς το περιβάλλον: ο Συνήγορος αποβλέπει στην ευαισθητοποίηση και τον συντονισμό όλων των βαθμίδων της διοίκησης (κεντρικής, περιφερειακής διοίκησης και τοπικής αυτοδιοίκησης), ώστε οι υπηρεσίες να αναπτύξουν προληπτική και αποτελεσματική δράση για την περιβαλλοντική αειφορία. Για την επίτευξη αυτού του αποτελέσματος έχουν τεθεί δυο ενδιάμεσοι στόχοι: η εξασφάλιση, τουλάχιστον, της κατασταλτικής δράσης της διοίκησης στις περιπτώσεις παραβίασης της νομοθεσίας και ο συντονισμός της δράσης των συναρμόδιων υπηρεσιών για την πάταξη φαινομένων αυθαιρεσίας.
Παράδειγμα έρευνας Συνηγόρου του Πολίτη: Κερκίνη
Κατόπιν αναφοράς κατοίκων, ο Συνήγορος του Πολίτη διαπίστωσε παράνομες πράξεις του Δήμου Κερκίνης σχετικά με παραχώρηση σε ιδιώτη έκτασης που δεν ανήκε στον Δήμο αλλά ήταν δημόσια, σε παρόχθια περιοχή της λίμνης Κερκίνης, καθώς και παράνομη ανέγερση διώροφου κτίσματος και λειτουργία αναψυκτηρίου. Από την έρευνα πρόεκυψαν επίσης σφάλματα και παραλείψεις της Κτηματικής Υπηρεσίας Ν. Σερρών . Διαπιστώνοντας αποχρώσες ενδείξεις για τέλεση ποινικού αδικήματος ο ΣτΠολίτη διαβίβασε το σχετικό πόρισμά του και στην οικεία Εισαγγελική Αρχή. Ωστόσο, η παρέμβαση του Συνηγόρου συνεχίστηκε με στόχο την  κατεδάφιση του αυθαιρέτου και την αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος. Υπήρξε χαρακτηριστική κωλυσιεργία της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας αν και πρόκειται για προστατευόμενη περιοχή, να εξασφαλίσει τις σχετικές πιστώσεις για την κατεδάφιση του αυθαίρετου κτίσματος. Στο πλαίσιο αυτό, ο Συνήγορος, απέστειλε έγγραφο στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, και τελικώς χορηγήθηκε η σχετική πίστωση στην Περιφέρεια .
 

3.    Τα σώματα επιθεωρητών της Διοίκησης

a.    Το Σώμα Επιθεωρητών Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης (ΣΕΔΔΔ)

Το αρχαιότερο σώμα επιθεωρητών  συγκροτούν οι επιθεωρητές-ελεγκτές δημόσιας διοίκησης, που συγκροτείται στο Υπουργείο Εσωτερικών με απόσπαση υπαλλήλων, για να ελέγξει θέματα νομιμότητας και ποιότητας παροχής υπηρεσιών στον δημόσιο και ευρύτερο δημόσιο τομέα, με τη διενέργεια επιθεωρήσεων. Αν και μπορεί να επιληφθεί έρευνας και κατόπιν υποβολής ατομικής αναφοράς, στην πράξη τείνει να αποφεύγει την έρευνα εξατομικευμένων περιπτώσεων, δεδομένης της αποστολής του που είναι ο έλεγχος συνολικά της λειτουργίας μιας υπηρεσίας για την οποία υποβάλλει στους αρμόδιους Υπουργούς έκθεση ελέγχου. Είναι ωστόσο εξίσου σημαντική η αρμοδιότητα του ΣΕΕΔΔ να ασκεί προανακριτικό έργο, κατόπιν εισαγγελικής παραγγελίας, κάτι που φαίνεται να συμβαίνει σε θέματα πολεοδομικά και παράνομων παρεμβάσεων σε προστατευόμενες περιοχές.
 
b.    Ο Γενικός Επιθεωρητής

Ο Γενικός Επιθεωρητής  είναι ο επιθεωρητής των επιθεωρητών στο εσωτερικό της δημόσιας διοίκησης, συντονίζει και αξιολογεί το έργο των ελέγχων της διοίκησης, ζητεί διοικητικό ή πειθαρχικό επανέλεγχο και συχνά προκαλεί πειθαρχικές ή ποινικές διώξεις. Έχει επομένως σημαντικό ρόλο σε θέματα συγκάλυψης ή διαφθοράς των δημοσίων υπαλλήλων και σε θέματα προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα  οι διαπιστώσεις του ότι η αντικατάσταση του προϊσταμένου της Κτηματικής Υπηρεσίας Αιτωλοακαρνανίας  οφειλόταν σε πολιτικές πιέσεις και ότι ο νέος προϊστάμενος προέβη στην συγκάλυψη καταπατητών στη Λιμνοθάλασσα Μεσολογγίου-Αιτωλικού, συγκάλυψη για την οποία ο Γενικός Επιθεωρητής ζήτησε την αντικατάστασή του και την πειθαρχική και ποινική του δίωξη.

c.    Η Ειδική Υπηρεσία Επιθεωρητών Περιβάλλοντος (ΕΥΕΠ)

Η ΕΥΕΠ  υπάγεται απευθείας στον Υπουργό ΠΕΧΩΔΕ. Διαφοροποιείται από τα άλλα δύο σώματα επιθεώρησης διότι το αντικείμενο ελέχου της δεν είναι οι δημόσιες υπηρεσίες αλλά οι οχλούσες και γενικώς παρανομούσες δραστηριότητες και η βλάβη του φυσικού περιβάλλοντος. Διενεργεί αυτοτελείς ελέγχους για ποικίλα θέματα τήρησης της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, συντάσσει εκθέσεις παράβασης προς κάθε φορέα παράβασης, δημόσιο ή ιδιωτικό και εισηγείται πρόστιμα, τα οποία καλείται να επιβάλλει, αναλόγως βαρύτητας, ο Νομάρχης, ΓΓΠεριφέρειας ή ο Υπουργός ΠΕΧΩΔΕ.
Οι αυτοψίες και τελικώς, όταν υποβάλλονται, οι εισηγήσεις περί προστίμων της ΕΥΕΠ είναι πολύτιμο αποδεικτικό υλικό για την ύπαρξη περιβαλλοντικών παραβάσεων. Για παράδειγμα, η έρευνα του Συνηγόρου του Πολίτη για την ρύπανση εργοστασίου τσιμεντοβιομηχανίας στο Βόλο στηρίχθηκε στα ευρήματα της αυτοψίας και στην εισήγηση προστίμου της Ε.Υ.Ε.Π-Τομέα Β.Ελλάδας για συγκεκριμένη και σοβαρή παραβίαση περιβαλλοντικών όρων του εργοστασίου. Η συστηματικότητα των ελέγχων της ΕΥΕΠ αποτελεί ωστόσο το ζητούμενο.

4.    Παραπληρωματικότητα και προοπτικές των θεσμών προστασίας του περιβάλλοντος

Ενώ η πολυδιάσπαση των φορέων που ασκούν περιβαλλοντική διοίκηση θέτει προβλήματα εποπτείας και συντονισμού, θεωρώ ότι η ύπαρξη πολλών παράλληλων ελεγκτικών μηχανισμών με διάφορη αρμοδιότητα και στόχευση καθιστά αποτελεσματικότερη και σφαιρικότερη την προστασία του περιβάλλοντος.
Λχ. στο παράδειγμα που προαναφέρθηκε του αυθαιρέτου στην Κερκίνη, η μεν έρευνα του Συνηγόρου του Πολίτη κατέστησε διαφανείς και προσδιορισμένες  τις πλημμελείς πράξεις και παραλείψεις των εμπλεκομένων υπηρεσιών και κινητοποίησε τους μηχανισμούς για να αποκατασταθεί το φυσικό περιβάλλον. Στον Γενικό Επιθεωρητή ωστόσο ανήκει το αντικείμενο της απόδοσης ευθυνών από πλευράς εμπλεκομένων υπαλλήλων και δημοσίων λειτουργών. Ευπρόσδεκτο θα ήταν το Σώμα Επιθεωρητών Ελεγκτών να εξετάσει όλους τους φακέλους  παραχωρήσεων ή πρωτοκόλλων κατεδάφισης στην περιοχή. Ομοίως, οι Επιθεωρητές Περιβάλλοντος  θα μπορούσαν να διαπιστώσουν τις τυχόν παράνομες δραστηριότητες στην παρόχθια ζώνη από κάθε  ιδιωτικό ή μη φορέα και τις ενδεχόμενες συνέπειες στη ρύπανση ή στάθμη υδάτων. 
Θα μπορούσε η αποτελεσματικότητα των μηχανισμών ελέγχου να βελτιωθεί?. Προφανώς η αναζήτηση στρατηγικής και μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας ενυπάρχει σε κάθε υγιή θεσμό. Σημειώνω ενδεικτικά τις εξής σκέψεις:
Κατ’αρχήν όσον αφορά τους εσωτερικούς μηχανισμούς, οι διευρυμένες αρμοδιότητες των ΟΤΑ απαιτούν την  αναμόρφωση της κυρωτικής αρμοδιότητάς τους για προσβολές του περιβάλλοντος, ελέγχους επιχειρήσεων και καταστημάτων κλ.π., με πιο στενά περιθώρια διακριτικής ευχέρειας αλλά και συγκεκριμένα κριτήρια άσκησής της. Βεβαίως απαιτείται η στελέχωση των υπηρεσιών, ιδίως των υπηρεσιών περιβάλλοντος και  περιβαλλοντικής υγιεινής των Ν.Α. Οι Επιθεωρητές Περιβάλλοντος μπορούν να συμπληρώσουν αλλά όχι να αναπληρώσουν την έλλειψη συστηματικών ελέγχων σε επιχειρήσεις σε τοπικό επίπεδο. Θα μπορούσαν ωστόσο να αποκτήσουν στοιχειώδη λειτουργική αυτοτέλεια ως υπηρεσία και αποφασιστική κυρωτική αρμοδιότητα .
Όσον αφορά τον Συνήγορο του Πολίτη, θα έπρεπε να υπάρχει μεγαλύτερη συζήτηση των εκθέσεων και προτάσεών του στη Βουλή, στην οποία αναφέρεται, προκειμένου να αναδεικνύονται συστηματικά τα θέματα προσβολών του περιβάλλοντος και να τυγχάνουν της σωστής διοικητικής ανταπόκρισης.
Ως προς τη Δικαιοσύνη, το ζητούμενο είναι κατ’αρχήν να διαφυλαχθεί η αρμοδιότητα του ΣτΕ . Κατά δεύτερο λόγο, η κατοχύρωση της προστασίας του περιβάλλοντος και ως ατομικού δικαιώματος μετά την αναθεώρηση του Συντάγματος το 2001 ανοίγει νομίζω ένα ευρύτερο πεδίο αξιοποίησης των υφισταμένων ενδίκων μέσων διεκδίκησης  αποζημιώσεων για παράνομες προσβολές του περιβάλλοντος, με όχημα την προσβολή της προσωπικότητας κατ’άρθρ.57 ΑΚ και την αστική ευθύνη του Δημοσίου κατ’αρθρ. 105, 106 ΕισνΑΚ.
Εν γένει, οι θεσμοί προστασίας του περιβάλλοντος, όλοι οι προαναφερθέντες, θα πρέπει να ανιχνεύσουν τα περιθώρια  καλύτερου συντονισμού και μεταξύ τους συνεργασίας.
Τέλος, οι μηχανισμοί προστασίας του περιβάλλοντος χωρίς την ενεργό συμμετοχή, εγρήγορση και συνεργασία της κοινωνίας των πολιτών δεν μπορούν να αποδώσουν το μέγιστο των δυνατοτήτων τους. Κι εδώ μπαίνουν στο τοπίο της περιβαλλοντικής προστασίας οι πολίτες και οι οργανώσεις τους, τη δυναμική των οποίων οι θεσμοί μπορούν να αξιοποιήσουν αλλά δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να υποκαταστήσουν.
 

Διαπιστώσεις
1.    Η ορθή διαχείριση ΠΠ ώστε και να διατηρούν τα πολύτιμα στοιχεία της φυσικής τους κληρονομιάς και ταυτόχρονα να μπορούν οι κάτοικοι των περιοχών αυτών να αξιοποιήσουν στο μέγιστο βαθμό ότι τους είναι διαθέσιμο ώστε να βελτιώσουν την οικονομική τους κατάσταση και το βιοτικό τους επίπεδο, είναι μια πολύ δύσκολη υπόθεση παντού. Στην Ευρώπη με την παμπάλαια στενή σχέση ανθρώπου – φύσης και ειδικότερα στη Μεσόγειο με την ουσιαστική συνεξέλιξη φύσης και ανθρώπινων δραστηριοτήτων,  ακόμη δυσκολότερη. Όσο πιο μικρές, διάσπαρτες και πολλές ιδιωτικές ιδιοκτησίες υπάρχουν τόσο η κατάσταση γίνεται δυσκολότερη. Οι λύσεις που ικανοποιούν όλους, είναι ολοένα και πιο δύσκολο να βρεθούν.  Η κατάσταση γίνεται αφόρητη όσο το πλαίσιο διακυβέρνησης είναι ασαφέστερο και ασταθέστερο και όσο χαμηλότερη είναι περιβαλλοντική κουλτούρα της χώρας, αλλά και η ασυνέπεια κομμάτων και πολιτικών μεγαλύτερη.  Ο συχνός ισχυρισμός από τους υπέρμαχους των ΠΠ, ότι οι ΠΠ μπορούν συμβάλλουν στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών, εξαρτάται από το πως προσδιορίζει κανείς την οικονομική και κοινωνική πρόοδο και ανάπτυξη, αλλά και έχει αρκετές και συχνά δύσκολες προϋποθέσεις. Κανείς πάντως, στην Ευρώπη τουλάχιστον δεν μπορεί να υποστηρίξει ότι κάποια χώρα έχει λύσει μόνιμα και θεσμικά το θέμα της διαχείρισης των κατοικημένων της ΠΠ.
2.    Στην Ελλάδα ισχύουν πολλά από τα παραπάνω και για διάφορους λόγους η προστασία της φύσης και των ΠΠ έχει παραμείνει για χρόνια ουσιαστικά στο επίπεδο της ρητορικής. Στο επίπεδο των πολιτικών και των κομμάτων, είτε απουσιάζει πλήρως η πολιτική βούληση και το περιβάλλον θεωρείται εμπόδιο στην ανάπτυξη (παράδειγμα σαφές και δεδηλωμένο ο σημερινός υπουργός δημοσίων έργων και «περιβάλλοντος» ), είτε και αν υπάρχει πολιτική βούληση η εφαρμογή της προσκρούει σε τεράστια πρακτικά εμπόδια  που δεν σχετίζονται με την περιβαλλοντική νομοθεσία, αλλά με ένα σωρό άλλες που αφορούν τη διοίκηση, τη χωροταξία, την αξία τη γης, τη γεωργία και την κτηνοτροφία, τον τουρισμό, την οικονομία, την έλλειψη πρόβλεψης, πρόληψης, σχεδιασμού και συντονισμού, τη μη εφαρμογή των νόμων και συσσωρευμένες και εγκαθιδρυμένες στρεβλώσεις, κλπ.
3.    Αυτό που συχνά ακούγεται ότι στην Ελλάδα υπάρχουν νόμοι (σαφείς και επαρκείς) αλλά δεν εφαρμόζονται, είναι γενικώς αληθές, αλλά για την περιβαλλοντική νομοθεσία περισσότερο από όλες τις άλλες δεν ισχύει ακριβώς, έτσι, διότι η περιβ. νομοθεσία έρχεται να εφαρμοστεί πάνω από τις άλλες στοιχειώδεις νόμους που υποτίθεται ότι θα έπρεπε να ισχύουν, αλλά δεν ισχύουν, έτσι έρχεται και πραγματικά πέφτει σε ένα κενό. Κλασσικό παράδειγμα είναι οι ΦΔ και το υποτιθέμενο έργο τους.

ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ
1.    Γενικώς στη Γαλλία οι πολιτικές δεν αλλάζουν τόσο εξώφθαλμα από μια κυβέρνηση σε άλλη.
2.    Οι πολίτες έχουν περισσότερη μνήμη και απαιτούν μεγαλύτερο βαθμό συνέπειας ανάμεσα σε λόγια και έργα από τους πολιτικούς και τους τιμωρούν για ασυνέπεια. Οι προ-εκλογικές και μετεκλογικές δεσμεύσεις έχουν πολύ περισσότερο νόημα. Οι νόμοι κατά κανόνα εφαρμόζονται. Η λέξη δέσμευση έχει πολύ διαφορετικό βάρος στις δυο χώρες.
3.    Οι βασικές κατηγορίες ΠΠ είναι δυο : Τα Εθνικά Πάρκα και τα Φυσικά Περιφερειακά Πάρκα. Η ίδρυση και η διαχείριση των  πρώτων είναι ευθύνη κυρίως του κεντρικού κράτους, η διατήρησή τους είναι αδιαπραγμάτευτη, θεωρείται ότι διαφυλάσσουν τα πιο σημαντικά τμήματα της φυσικής κληρονομιάς της χώρας (τοπία, άγρια ζωή), δεν κατοικούνται ή κατοικούνται από μικρές κοινότητες, η διαχείρισή τους δεν είναι προϊόν δημοκρατικών διαδικασιών αλλά σχεδόν εκ των άνω επιβολής  και εκπορεύεται και χρηματοδοτείται από το Παρίσι.  Η διαχείρισή τους μπορεί να εκπορεύεται από το Παρίσι, και από το Συμβούλιο Διαχείρισης και τη Μόνιμη Επιτροπή για τα Εθνικά Πάρκα της χώρας αλλά βασίζεται σε γραπτές –δεσμευτικές συμφωνίες ανάμεσα στην κεντρική εξουσία και τις τοπικές, νομαρχιακές και περιφερειακές αρχές.
4.    Τα Φυσικά Περιφερειακά Πάρκα έχουν σημαντικές διαφορές. Και αυτά θεωρείται ότι περιέχουν σημαντικά στοιχεία της φυσικής κληρονομιάς της χώρας, αλλά περιέχουν και ζωντανές και συχνά μεγάλες ανθρώπινες κοινότητες και δραστηριότητες με την ανάπτυξη, και την κοινωνική και οικονομική ευημερία των οποίων πρέπει να συνδυαστεί η προστασία της φύσης. Η διαχείριση αυτών αντίθετα με τα Εθνικά Πάρκα, επιβλέπεται μεν από το κράτος, αλλά είναι κύρια ευθύνη των περιφερειών, χρηματοδοτείται συλλογικά από το κράτος, τις περιφέρειες, τους τοπικούς δήμους και κοινότητες και άλλους πόρους. Η ίδρυσή τους δε δεν γίνεται από πάνω προς τα κάτω αλλά πρέπει να υπάρξει πρόταση προερχόμενη από τοπικούς, νομαρχιακούς ή περιφερειακούς φορείς  την οποία μπορούν να αποδεχτούν ή όχι οι τοπικές κοινωνίες ακόμη και με δημοψήφισμα. Η δε μόνιμη κήρυξή τους γίνεται μετά από δοκιμαστική περίοδο 10 ετών. Οι γενικές αρχές που διέπουν τη λογική των ΦΠΠ είναι η αποθάρρυνση δόμησης και δημιουργίας μεγάλης κλίμακας υποδομών, η ανάπτυξη μιας πολυσχιδούς οικονομίας, συμβατής με τη διατήρηση των παραδοσιακών τοπίων και της ποιότητας ζωής της επαρχίας. Οπωσδήποτε ο βασικός μοχλός υλοποίησης αυτών των πολιτικών και αρχών είναι μέσω του τουρισμού.
5.    Στο διοικητικό επίπεδο υπάρχει μια κεντρική, υποστηρίζουσα και επιβλέπουσα κεντρική αρχή (National Federation of Natural Regional Parks), τυπικά μια μη κρατική (κυβερνητική) , μη κερδοσκοπική οργάνωση. Κάθε δε πάρκο διοικείται από ένα διοικητικό συμβούλιο (Syndicat Mixte) όπου συμμετέχουν εκπρόσωποι αρχών και φορέων σε τοπικό, νομαρχιακό και περιφερειακό επίπεδο, επαγγελματικές κατηγορίες, πολιτιστικοί σύλλογοι, αλλά το διαχειρίζονται 25-30 επαγγελματίες/επιστήμονες. Ύψιστης σημασίας είναι ότι υπάρχει από την αρχή ένα σύνολο αρχών, εν είδει χάρτας όπου καθορίζονται οι βασικοί, θεμελιώδεις στόχοι κάθε πάρκου. Για παράδειγμα , το πρώτο και βασικό άρθρο στο Park Regional Naturel de Camargue είναι ότι η προστασία του περιβάλλοντος έχει ιεραρχικά την υψηλότερη θέση ανάμεσα στους άλλους στόχους του Πάρκου. Κάθε 3-5 χρόνια τα μέλη του ΔΣ συμφωνούν σε ένα διαχειριστικό σχέδιο για το Πάρκο, που σημαίνει ότι και υπάρχουν δεσμεύσεις από τους φορείς για τον προϋπολογισμό του πάρκου που ανανεώνονται κάθε 3-5 χρόνια. Πράγμα επίσης που σημαίνει ότι μπορούν να γίνουν δεσμεύσεις για 3-5 χρόνια και φυσικά να υπάρχει σεβασμός αυτών των δεσμεύσεων από τους φορείς ανεξάρτητα από κόμματα, κυβερνήσεις, νομάρχες, δημάρχους και αλλαγές τους. Ο βασικός ρόλος των ΦΔ των ΦΠΠ της Γαλλίας είναι επίσης ρόλος εξασφάλισης διαβουλεύσεων και διαπραγματεύσεων και ελάχιστα ως καθόλου εξασφάλισης αποζημιώσεων και ισοσταθμισμάτων (αν και στην πράξη καμιά διαπραγμάτευση δεν μπορείς να κάνεις χωρίς αντισταθμίσματα).
Με δυο κουβέντες, αν συγκρίνει κανείς το νομικό και θεσμικό καθεστώς των ΦΔ ΠΠ στη Γαλλία (όσο αφορά τα ΦΠΠ) και στην Ελλάδα θα βρει μεν διαφορές, αλλά οι ομοιότητες θα υπερισχύσουν. Τα προβλήματα που έχουν να λύσουν είναι ίδια, οι ανάγκες παρόμοιες, η δομή σχεδόν ίδια (ΔΣ, διοικητικό και επιστημονική στελέχωση). Εκεί όμως που οι διαφορές είναι τεράστιες είναι στο νομικό, πολιτιστικό και θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργούν οι δυο φορείς, το θεσμικό καθεστώς που διέπει τις ΠΠ στην Ελλάδα και στη Γαλλία, τη νοοτροπία κοινού και αρχών (διοικούντων) περί την προστασία της φύσης, τη νοοτροπία κοινού και αρχών σχετικά με την έννοια δέσμευση, ορθολογισμός και συνέπεια και βεβαίως τεράστιες διαφορές όσον αφορά τον τρόπο ίδρυσης και χρηματοδότησης των ΠΠ. Επίσης υπάρχουν σοβαρές διαφορές στο βασικό θέμα του ελεγκτικού μηχανισμού μια και στη Γαλλία υπάρχει ειδική υπηρεσία που μπορεί να εφαρμόζει φύλαξη ενώ στην Ελλάδα όχι.
Όσον αφορά δραστηριότητες που χρειάζονται πολύ χώρο του οποίου κάνουν και απρόβλεπτη – ανεξέλεκτη χρήση , όπως π.χ. η κτηνοτροφία, ο τουρισμός, η παράκτια αλιεία, το κυνήγι, η ερασιτεχνική αλιεία, κλπ, υπάρχουν ανάμεσα στις δυο χώρες τεράστιες διαφορές, που σχετίζονται με ιστορικά, κοινωνικά και οικονομικά και πολιτιστικά στοιχεία. Για παράδειγμα η ελεύθερη βόσκηση ζώων σε δημόσιες εκτάσεις είναι κάτι εντελώς αδιανόητο στη Γαλλία. Το δημόσιο νοικιάζει ή παραχωρεί τις εκτάσεις που θέλει για βόσκηση με μόνο με συγκεκριμένους όρους και συμβόλαια που σχετίζονται οπωσδήποτε με τον αριθμό των ζώων, τον εσταυλισμό τους κλπ. Οι δε κανόνες και ρυθμίσεις που ισχύουν για τις ερασιτεχνικές δραστηριότητες (κυνήγι, ψάρεμα, κλπ) είναι απολύτως ελεγχόμενες, άπαξ και συμφωνηθούν. Με άλλα λόγια υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα στα δυο κράτη όσον αφορά την συνέπεια και τον έλεγχο εφαρμογής των νόμων.
Οι περισσότερες ΠΠ στην Ελλάδα (Εθνικά Πάρκα, περιοχές SAC (Δίκτυο Natura 2000), ΖΕΠ, κλπ) προσομοιάζουν στα Φυσικά Περιφερειακά Πάρκα της Γαλλίας. Έτσι η σύγκριση γίνεται με αυτά. Όταν εννοούμε παρακάτω σύγκριση ΠΠ των δυο χωρών εννοούμε σύγκριση με τα ΦΠΠ της Γαλλίας και όχι με τα ΕΠ τα οποία στην Ελλάδα έχουν αντιστοιχία σχεδόν μόνο με τα εξής Εθνικά Πάρκα: Ολύμπου, Παρνασσού, Σαμαριάς, Παρθένου Δάσους Ροδόπης (σχεδόν εξ ολοκλήρου ακατοίκητες δηλαδή ορεινές κυρίως περιοχές).
Διαφορές  σε επίπεδο φιλοσοφίας, κήρυξης και λειτουργίας ΠΠ.
Στη Γαλλία:
Η ίδρυσή τους , προτείνεται από την Α’ βάθμια και Β’ βάθμια αυτοδιοίκηση, και παγιώνεται μετά από 10 χρόνια δοκιμής.
Ακόμη και μέσα στα ΦΠΠ υπάρχουν περιοχές απόλυτης προστασίας που πραγματικά συμβαίνει αυτό που δηλώνει το όνομα τους. Όσες περιοχές απόλυτης προστασίας είναι μέσα στην περιοχή, είναι πραγματικά περιοχές χωρίς χρήστες (εκτός αν αλλιώς αποφασιστεί από τη διοίκηση).
Βασικοί, θεμελιώδεις στόχοι και αρχές διαχείρισης κάθε πάρκου διατυπωμένοι από την αρχή με σαφήνεια σε μια χάρτα.
Οι περιοχές του Δικτύου Natura 2000 τείνουν να είναι μικρές και να συμπίπτουν περισσότερο με περιοχές απόλυτης προστασίας, παρά μεγάλες περιοχές που καλύπτουν το 18,5-21% (!)της χώρας όπως στην Ελλάδα.

Γενικότερο πλαίσιο-διαφορές νοοτροπίας-κουλτούρας-πολιτισμού- δέσμευσης-συνέπειας
Στη Γαλλία:
•    Διαφορετική παιδεία ως προς τις έννοιες πατρίδα, κοινό καλό, κοινή περιουσία.
•    Ισχυρότατο οικολογικό κίνημα.
•    Οι νόμοι γίνονται για να εφαρμόζονται και εφαρμόζονται. Ισχυροί ελεγκτικοί μηχανισμοί.
•    Ορθολογικά συστήματα αποφάσεων και εφαρμογής τους.
•    Νομικά κείμενα προσεκτικότερα διατυπωμένα
•    Διαφορετικό βάρος της έννοιας δέσμευση. Οι πολίτες, οι αιρετοί και οι διοικούντες εν γένει σέβονται πολύ περισσότερο την υπογραφή και το λόγο τους.
•    Διοικητικός μηχανισμός που δουλεύει ανεξάρτητα από αλλαγές και διαδοχές κομμάτων στη κυβέρνηση και στην τοπική αυτοδιοίκηση και -σε κάποιο βαθμό- ανεξάρτητα από κομματικές και πελατειακές πιέσεις.
•    Αυστηρό και εφαρμοζόμενο χωροταξικό πλαίσιο. Οι αλλαγές χρήσεων γης είναι έτσι ένα γεγονός μεγάλης σημασίας για το οποίο πρέπει να συντρέχουν σοβαροί λόγοι, είναι προϊόν συναίνεσης και διαπραγματεύσεων. Δεν υπάρχει δηλαδή το λάθρο ροκάνισμα από τη δόμηση.
•    Δεν υπάρχει εκτός σχεδίου δόμηση και έτσι δεν υπάρχει οικονομική σπέκουλα από ιδιωτικά συμφέροντα στην αξία της γης. Ο κάθε ιδιοκτήτης ξέρει τι μπορεί να κάνει και τι όχι με τη γη του, καθώς και τη δυνάμει οικονομική της αξία.
•    Το πλαίσιο νόμων πάνω στο οποίο έρχεται και «κάθεται» το πλαίσιο της προστασίας της φύσης είναι σαφέστερο, ορθολογικότερο και πάνω απ’ όλα σταθερότερο και εφαρμόζεται.

Τοπικό πλαίσιο-Φορείς Διαχείρισης
Στη Γαλλία:
Κανείς δεν διανοείται να ονομάσει τα όργανα διαβούλευσης των ΠΠ «Φορείς Διαχείρισης»
Νομαρχίες και δήμοι και περιφέρεια μπορούν να κάνουν οικονομικό σχεδιασμό με δεσμεύσεις πέραν του τρέχοντος οικονομικού έτους.
Χρηματοδότηση των ΦΔ γίνεται από τη νομαρχία, τους δήμους, την περιφέρεια, το κράτος και άλλες πηγές. Υπάρχουν εξασφαλισμένοι πόροι –και η σχετική δέσμευση, με βάση Γενικό Διαχειριστικό Σχέδιο με ορίζοντα 3-5 έτη.
Συμπερασματικά
Ορισμένα από τα προφανή που συμβαίνουν με καλύτερο τρόπο σε μια άλλη χώρα και θα θέλαμε να τα υιοθετήσουμε δεν μπορούμε, απλώς και μόνο διότι εξαρτώνται από ευρύτερες συνθήκες που δεν επιβάλλονται αλλά διαμορφώνονται σε μεγάλα βάθη χρόνου. Σίγουρα δεν μπορεί κανείς στο πλαίσιο μιας σύντομης παρουσίασης να επιχειρήσει προτάσεις για μια συνολική αναδιάρθρωση της ελληνικής παιδείας, διοίκησης, αναπτυξιακών στρατηγικών κλπ.
Επίσης υπάρχουν μερικά δεδομένα τα οποία ισχύουν αλλά τα οποία δεν μπορούν να αποτελέσουν προτάσεις για βελτίωση (π.χ. η διαφορετική νοοτροπία περί ορισμένων θεμάτων). Η κουλτούρα, οι κοινωνίες και η ιστορία των λαών και των κοινωνιών είναι πολύ διαφορετικές.
Από την ως τώρα γνώση του ομιλούντος προκύπτουν μια σειρά σημείων στα οποία θα έπρεπε να δώσουμε μεγάλη σημασία ώστε να βελτιωθεί το σύστημα των ΦΔ (αλλά δεν είναι κατ’ ανάγκη συμπεράσματα που προκύπτουν από τη γνώση του τι συμβαίνει στη Γαλλία ή σε άλλες χώρες του εξωτερικού).
1.    Σχετικά μακρόχρονος σχεδιασμός που να μπορεί να βασιστεί και να συνδυαστεί με δέσμευση, εξασφάλιση και σταθερότητα ροής  της χρηματοδότησης.
2.    Με την ίδρυση ΠΠ να υπάρχει μια χάρτα με αρχές και στόχους της λειτουργίας τους και ιεράρχηση των προς προστασία πολύτιμων στοιχείων τους. Σοβαρότατων συνεπειών η έλλειψη τέτοιων κειμένων στην Ελλάδα.
3.    Οι εκπρόσωποι των διαφόρων αρχών και φορέων στα ΔΣ να μη διορίζονται από το κράτος αλλά να υποδεικνύονται από την τοπική αυτοδιοίκηση και τους άλλους τοπικούς ή εθνικούς φορείς.
4.    Να έχουν τη δυνατότητα οι δήμοι και οι νομαρχίες να δημιουργούν σώμα φύλαξης των ΠΠ που θα δραστηριοποιείται μέσα στους ΦΔ.
5.    Οι ΦΔ είναι κατ’ εξοχή όργανα διαβουλεύσεων, διαπραγματεύσεων, συντονισμού μεταξύ των διαφόρων κρατικών και μη φορέων και των τοπικών κοινωνιών, των ιδιωτών και των διαφόρων επιπέδων αυτοδιοίκησης. Παρά τα άλλα πολλά προβλήματα, ποτέ δεν θα μπορέσουν να παίξουν το ρόλο αυτό στην Ελλάδα αν η πολιτεία που δημιούργησε 27 από αυτούς και τους εγκατέλειψε στην τύχη τους δεν τους στηρίξει τουλάχιστον ενημερώνοντας τον κρατικό μηχανισμό και τις διάφορες μορφές διοίκησης για το ρόλο και αυξάνοντας έτσι το κύρος τους.

Τα θέματα καλύφθηκαν πλήρως  από  αξιόλογες εισηγήσεις  αλλά και από τον  γόνιμο διάλογο που έγινε στα στρογγυλά τραπέζια. Αξίζει να σημειώσουμε ότι στο συνέδριο παρευρέθηκαν αντιπροσωπίες οικολογικών οργανώσεων από τα Βαλκάνια και την Τουρκία.  Στο τέλος του θεματικού μέρους διαμορφώθηκε και ψηφίστηκε ομόφωνα  η απόφαση των συνέδρων ( βλ.σελ.8).

Να σημειώσουμε ότι στο ΤΕΙ Σερρών όπου έγινε το συνέδριο υπήρχαν παράλληλες
εκδηλώσεις όπως
*  Έκθεση έργων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Νομού Σερρών
*  Έκθεση -παρουσίαση εργασιών των  φορέων διαχείρισης της χώρας μας με θέμα:
  «Τι προστατεύουμε με τους φορείς στην Ελλάδα;»
* Έκθεση για την υπερθέρμανση του πλανήτη  με θέμα: "Διώξτε το διοξείδιο του άνθρακα από το περιβάλλον”   
* Παρουσίαση της Green TV, οικολογικών film και σποτ ευαισθητοποίησης
* Παρουσίαση βιολογικών προϊόντων από τους  βιοκαλλιεργητές του  νομού Σερρών
* μουσικές εκδηλώσεις κλπ

Συμπερασματικά πρέπει να επισημάνουμε ότι όλη η διοργάνωση και φιλοξενία από την  Οικολογική Κίνηση Σερρών και τους τοπικούς φορείς ήταν εξαιρετική, ενώ τις εργασίες του συνεδρίου παρακολούθησε και μεγάλος αριθμός πολιτών από την τοπική κοινωνία.

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΑΝΔΟΙΚΟ
Μετά το πέρας του θεματικού συνεδρίου ακολούθησε το «εσωτερικό» συνέδριο του ΠΑΝΔΟΙΚΟ με την συμμετοχή 50  αντιπροσώπων οργανώσεων από όλη την Ελλάδα.
Στην ημερήσια διάταξη υπήρξε εγγραφή – παρουσίαση 4 νέων οργανώσεων, απολογισμός δράσης της απερχόμενης Γραμματείας, τροποποιήσεις στο καταστατικό, ενημέρωση από τις οργανώσεις για τα προβλήματα της περιοχής τους και προγραμματισμός δράσης για την επόμενη χρονιά.
Ομόφωνα αποφασίστηκε από τους συνέδρους η  εγγραφή του ΠΑΝΔΟΙΚΟ  στο διεθνές αντιπυρηνικό δίκτυο  MN3

Στο τέλος έγινε η εκλογή της νέας Εκτελεστικής Γραμματείας  που είναι η παρακάτω:
Γράψας Κώστας (Λευκάδα)
Μπελέσης Αλέξανδρος (Μακρακώμη Φθιώτιδας)
Τσέκος Γιώργος (Χανιά)
Σπίθας Ευάγγελος (Αλιβέρι)
Πασχαλίδης Γιώργος (Καβάλα)
Γεροκώστα Γιάννα (Λάρισα)
Φούντας Πάρις (Λαμία)

Για την εξελεγκτική επιτροπή εκλέχθησαν
Λυμπουρίδης Δημήτρης (Αγρίνιο)
Κοτσώνης Βασίλης (Χαλανδρίτσα)
Μηνακούλη Ρόζα (Αθήνα)
Αποφασίστηκε το επόμενο συνέδριο να έχει σαν θέμα την διαχείριση των νερών και  να γίνει στην Λαμία.

ΕΦΥΓΕ Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΑΛΑΙΟΣ
Αισθητή ήταν η απουσία από το συνέδριο του συναγωνιστή στον αγώνα για το περιβάλλον  Γιώργου Γαλαίου που  «έφυγε»  μέσα στο καλοκαίρι.  Ο Γιώργος ήταν πρόεδρος του Περιβαλλοντικού και Πολιτιστικού Συλλόγου Κιάτου «ΟΙΚΟΖΩΗ».
Υπήρξε από τα ιδρυτικά στελέχη του ΠΑΝΔΟΙΚΟ, συντελεστής της ίδρυσής του.
Πάντοτε κοντά μας, σε όλες τις εκδηλώσεις και Συνέδρια του ΠΑΝΔΟΙΚΟ, με την ηρεμία που τον διέκρινε συνέβαλε στην επιτυχία των εκδηλώσεων.
Αρθρογραφούσε στον τοπικό τύπο του Κιάτου για ζητήματα περιβάλλοντος και τα άρθρα του διακρίνονταν για τις βαθιές γνώσεις των θεμάτων που ανέλυε καθώς και για την πολιτική τους διάσταση.
Το Οικολογικό κίνημα έγινε φτωχότερο.

ΟΙ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ
Στο συνέδριο παρουσιάστηκαν  12 συνολικά εισηγήσεις ( μεταξύ των οποίων 2 από ξένους εισηγητές) που κάλυψαν πλήρως τις 4 θεματικές ενότητες σε συνδυασμό με την συζήτηση που έγινε μεταξύ των συνέδρων. Χωρίς καμία διάθεση υποτίμησης των υπολοίπων επιλέξαμε 6 από αυτές για να παρουσιάσουμε σε περίληψη από αυτό το βήμα
( Οι πλήρεις εισηγήσεις είναι ανηρτημένες στην ιστοσελίδα μας)

Προστασία της βιοποικιλότητας στην Ελλάδα:
από τους εθνικούς Δρυμούς, στο Δίκτυο Natura 2000
Θεοδότα Νάντσου, υπεύθυνη Πολιτικής, WWF Ελλάς
Η εισηγήτρια μεταξύ άλλων τόνισε τα παρακάτω:
H προστασία της βιοποικιλότητας στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από μια αποκλειστική και ασθμαίνουσα προσκόλληση στις εθνικές δεσμεύσεις που απορρέουν από την αντίστοιχη πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τους οικοτόπους και τα είδη. Ούτως ή άλλως, γενικότερα η περιβαλλοντική πολιτική στην Ελλάδα περιορίζεται στην τυπική ερμηνεία και στόχευση για κατ’ ελάχιστο εφαρμογή της σχετικής δεσμευτικής νομοθεσίας της ΕΕ, με την εξαίρεση ίσως των τομέων δασοπροστασίας και χωροταξίας που δεν ρυθμίζονται  σαφώς από αντίστοιχο Κοινοτικό δίκαιο. Ακόμα όμως και υπό την «απειλή» κυρώσεων, η ελληνική πολιτική που αφορά στη βιοποικιλότητα και στους βιοτόπους υπολείπεται σοβαρά από την έστω και σε μικρό ποσοστό επίτευξη των στόχων της αντίστοιχης νομοθεσίας της ΕΕ…………….
Σήμερα το θεσμικό υπόβαθρο των 27 εθνικών πάρκων εξακολουθεί να είναι εκκρεμές, η φύλαξή τους τουλάχιστον ανεπαρκής, η χρηματοδότηση σχεδόν απόλυτα εξαρτημένη από την ΕΕ, η ρύθμιση ανθρώπινων δραστηριοτήτων ομιχλώδης και η υποβάθμιση των περισσότερων περιοχών Natura συνεχής και ασταμάτητη. Ουσιαστικά, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις στην Ελλάδα λειτουργούν ως βασικοί εγχώριοι μοχλοί πίεσης για την προστασία των οικολογικά σημαντικών περιοχών, των απειλούμενων ειδών και εν γένει του βιολογικού πλούτου της χώρας. Κρίσιμος παράγοντας για κάθε πρόοδο στον τομέα των προστατευόμενων περιοχών είναι το «καρότο και μαστίγιο» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία παρέχει μεν γενναίες χρηματοδοτήσεις για το φυσικό περιβάλλον, αλλά δεν διστάζει να κινήσει διαδικασίες παραπομπής στο ΔΕΚ σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης.

Μη αστικές παράκτιες ζώνες και θαλάσσια πάρκα

Αναστασία Μήλιου, Συντονίστρια Έρευνας & Δράσεων Προστασίας – Αρχιπέλαγος, Ινστιτούτο Θαλάσσιας & Περιβαλλοντικής Έρευνας Αιγαίου
Πρέσβειρα της Ελλάδας στην Ε.Ε. για την Αειφόρο Θαλάσσια Πολιτική
………..Σε μία εποχή όπου όλες οι χώρες, ακόμα και οι λεγόμενες αναπτυσσόμενες, προσπαθούν να αναδειχθούν μέσα από την αειφόρο ανάπτυξη και τη προβολή του φυσικού τους πλούτου, θεσμοθετώντας διαφόρων μορφών προστατευόμενες περιοχές, η Ελλάδα, η οποία λόγω της θαλάσσιας βιοποικιλότητας της θεωρείται «κιβωτός των ευρωπαϊκών θαλασσών» όχι μόνο αγνοεί αυτή την εξαιρετική δυνατότητα ανάπτυξης, αλλά και απειλεί με δραματική υποβάθμιση τα θαλάσσια οικοσυστήματά της. Είδη και ενδιαιτήματα που κατάφεραν να επιβιώσουν στις θάλασσες μας για χιλιάδες χρόνια, σε ισορροπία με τις ανθρώπινες κοινωνίες, μέσα σε τρεις μόνο δεκαετίες κινδυνεύουν με αφανισμό. Εξίσου όμως κινδυνεύουν και οι ανθρώπινες κοινωνίες των νησιωτικών και παράκτιων περιοχών, δεδομένου ότι η οικονομία τους εξαρτάται από τον τουρισμό και την αλιεία, και συνεπώς απειλείται από την καταστροφή των φυσικών πόρων. Το τελευταίο συνεπάγεται τη μετανάστευση των κατοίκων σε αστικά κέντρα και την ερημοποίηση των νησιωτικών περιοχών.
    Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι η θεσμοθέτηση θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών, είναι η μόνη λύση για τη διατήρηση του σπάνιου θαλάσσιου πλούτου μας, ενώ παράλληλα μπορούν να αποτελέσουν έναν πολύ σημαντικό μοχλό ανάπτυξης για τις νησιωτικές και παράκτιες περιοχές. Όμως τα δύο θαλάσσια πάρκα που υπάρχουν σήμερα στην Ελλάδα, είναι δυστυχώς παράδειγμα προς αποφυγή: Το θαλάσσιο πάρκο Ζακύνθου το οποίο χαρακτηρίζεται από λαθεμένο σχεδιασμό, δεν προστατεύει με κανέναν τρόπο τους χώρους αναπαραγωγής της Καρέττας, ενώ διατηρεί χαμηλής ποιότητας μαζικό τουρισμό που δεν έχει καμία σχέση με το πάρκο…….
………..Το πάρκο των Βορείων Σποράδων δημιουργήθηκε με πολύ καλύτερες προϋποθέσεις, βάση της αποδοχής και συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών, όμως είχε αντίστοιχα ανεπαρκή σχεδιασμό και αφέθηκε για χρόνια στην τύχη του χωρίς φορέα διαχείρισης…….
    Αν θέλουμε λοιπόν να προστατεύσουμε πραγματικά το σπάνιο φυσικό πλούτο των θαλασσών μας, είναι απαραίτητο να προχωρήσουμε στη δημιουργία μίας νέας μορφής θαλάσσιων πάρκων. Πρέπει να δημιουργήσουμε θετικά παραδείγματα θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών, από τις οποίες θα επωφελούνται τόσο τα θαλάσσια οικοσυστήματα, όσο και οι τοπικές κοινωνίες. Ας μην ξεχνάμε ότι με βάση την περιβαλλοντική τους σημασία, οι ελληνικές θάλασσες, καθώς και οι νησιωτικές και παράκτιες περιοχές, θα μπορούσαν να ενταχθούν σε καθεστώς προστασίας και διαχείρισης, σχεδόν στο σύνολό τους…………..

 «ΦΟΡΕΙΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ»
Βίλμα Αλεξανδρή-Γούδα
Γεωλόγος-Περιβαλλοντολόγος

…………………….17 χρόνια μετά τον Ν.1650/86 που εισήγαγε το καθεστώς ειδικής προστασίας για τις προστατευόμενες περιοχές, συγκροτήθηκαν οι φορείς διαχείρισης για να αποκτήσουν οι περισσότεροι κανονισμούς λειτουργίας μόλις το 2006…… ή περίοδος κυοφορίας των Φ.Δ ήταν εξαιρετικά και επικίνδυνα μεγάλη και από εδώ πηγάζουν πολλά από τα σημερινά προβλήματα, τα οποία θα αναπτύξουμε παρακάτω………..Σε κοινό πόρισμα των προέδρων των Φ.Δ, σε συνάντηση, στα Καλάβρυτα, στις 10 Μαΐου 2008 και ιεραρχήθηκαν όλα τα προβλήματα τα οποία σχετίζονται με αποφάσεις της πολιτικής ηγεσίας και είναι τα παρακάτω  :
1.Η Έκδοση νομοθετημάτων (ΚΥΑ ή Π.Δ.) στις περιοχές όπου δεν έχουν εκδοθεί ακόμα. Επίσπευση των διαδικασιών έκδοσής τους
2.Χρηματοδότηση των ανελαστικών τουλάχιστον αναγκών των Φορέων Διαχείρισης από τον Τακτικό Προϋπολογισμό.
3. Άμεση χρηματοδότηση από το ΕΤΕΡΠΣ και αύξηση της ετήσιας επιχορήγησης σε 70.000 Ευρώ.
4. Δυνατότητα υλοποίησης των έργων με αυτεπιστασία, που σημαίνει την ύπαρξη μόνιμου προσωπικού σε κάθε Φορέα, με επακόλουθο την Αξιολόγηση των Φορέων και της Βιωσιμότητας τους.
5. Βελτίωση των χρονοβόρων διαδικασιών που ταλαιπωρούν τους Φορείς Διαχείρισης και την λειτουργία τους με τις καθυστερήσεις σε κεντρικό επίπεδο στις εγκρίσεις
6. Θεσμική ενίσχυση του πλαισίου λειτουργίας των Φορέων Διαχείρισης, ώστε να μπορούν να παίξουν αποτελεσματικά τον ρόλο τους.
7.Συντονισμός των Φορέων μεταξύ τους, με την θεσμοθέτηση – οργάνωση σε εξαμηνιαία βάση μιας τουλάχιστον συνάντησης όλων των φορέων σε διαφορετικό κάθε φορά τόπο έτσι ώστε να αντιμετωπίζονται από κοινού τα προβλήματα των Φορέων αλλά και να υπάρχει επικοινωνία μεταξύ τους.
8. Συντονισμός εμπλεκομένων υπηρεσιών και αξιοποίηση της παρουσίας των εκπροσώπων της Διοίκησης.

9.Μεταφορά της υλικοτεχνικής υποδομής στη δικαιοδοσία των Φορέων Διαχείρισης…

«Διεθνής Εμπειρία και Προτάσεις Βελτιστοποίησης. Η περίπτωση των Φυσικών Περιφερειακών Πάρκων της Γαλλίας»
Δρ Γιώργος Κατσαδωράκης
……..Αν συγκρίνει κανείς το νομικό και θεσμικό καθεστώς των Φορέων Διαχείρισης Προστατευόμενων περιοχών (ΠΠ) στη Γαλλία  και στην Ελλάδα θα βρει μεν διαφορές, αλλά οι ομοιότητες θα υπερισχύσουν. Τα προβλήματα που έχουν να λύσουν είναι ίδια, οι ανάγκες παρόμοιες, η δομή σχεδόν ίδια (ΔΣ, διοικητικό και επιστημονική στελέχωση). Εκεί όμως που οι διαφορές είναι τεράστιες είναι στο νομικό, πολιτιστικό και θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργούν οι δυο φορείς, το θεσμικό καθεστώς που διέπει τις ΠΠ στην Ελλάδα και στη Γαλλία, τη νοοτροπία κοινού και αρχών (διοικούντων) περί την προστασία της φύσης, τη νοοτροπία κοινού και αρχών σχετικά με την έννοια δέσμευση, ορθολογισμός και συνέπεια και βεβαίως τεράστιες διαφορές όσον αφορά τον τρόπο ίδρυσης και χρηματοδότησης των ΠΠ. Επίσης υπάρχουν σοβαρές διαφορές στο βασικό θέμα του ελεγκτικού μηχανισμού μια και στη Γαλλία υπάρχει ειδική υπηρεσία που μπορεί να εφαρμόζει φύλαξη ενώ στην Ελλάδα όχι.
Όσον αφορά δραστηριότητες που χρειάζονται πολύ χώρο του οποίου κάνουν και απρόβλεπτη – ανεξέλεγκτη χρήση , όπως π.χ. η κτηνοτροφία, ο τουρισμός, η παράκτια αλιεία, το κυνήγι, η ερασιτεχνική αλιεία, κλπ, υπάρχουν ανάμεσα στις δυο χώρες τεράστιες διαφορές, που σχετίζονται με ιστορικά, κοινωνικά και οικονομικά και πολιτιστικά στοιχεία. Για παράδειγμα η ελεύθερη βόσκηση ζώων σε δημόσιες εκτάσεις είναι κάτι εντελώς αδιανόητο στη Γαλλία. Το δημόσιο νοικιάζει ή παραχωρεί τις εκτάσεις που θέλει για βόσκηση με μόνο με συγκεκριμένους όρους και συμβόλαια που σχετίζονται οπωσδήποτε με τον αριθμό των ζώων, τον εσταυλισμό τους κλπ. Οι δε κανόνες και ρυθμίσεις που ισχύουν για τις ερασιτεχνικές δραστηριότητες (κυνήγι, ψάρεμα, κλπ) είναι απολύτως ελεγχόμενες, άπαξ και συμφωνηθούν. Με άλλα λόγια υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα στα δυο κράτη όσον αφορά την συνέπεια και τον έλεγχο εφαρμογής των νόμων…

Ελληνικοί Θεσμοί Προστασίας Περιβάλλοντος
                                                                                                                       Χρύσα Χατζή
Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη
…Σε τοπικό επίπεδο, ο έλεγχος εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας ανήκει στα καθήκοντα της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης (Ν.Α.), η οποία σε πολλές κατηγορίες δραστηριοτήτων και αδειοδοτεί και ελέγχει. Ο έλεγχος εφαρμογής της τήρησης περιβαλλοντικών όρων από τα Τμήματα Περιβάλλοντος ανάγεται τελικά στην αιρετή ηγεσία της Ν.Α., όπως και ο (επίσης εσωτερικός) διοικητικός έλεγχος της υποβάθμισης του φυσικού περιβάλλοντος, μέσω συγκρότησης ΚΕΠΠΕ, οι εισηγήσεις των οποίων προς το Νομάρχη για επιβολή διοικητικών κυρώσεων δεν εισακούονται πάντα. Μεγαλύτερα εχέγγυα απόστασης από την περιβαλλοντική διοίκηση έχουν τα ιδιαίτερα σώματα (εσωτερικού) ελέγχου της Διοίκησης, ήτοι η  Ειδική Υπηρεσία Επιθεωρητών Περιβάλλοντος (ΕΥΕΠ), το Σώμα Επιθεωρητών Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης (ΣΕΔΔΔ) και ο Γενικός  Επιθεωρητής.
Σε μία θεσμική κάτοψη, ωστόσο, των μηχανισμών ελέγχου της προστασίας του περιβάλλοντος, η βασική διάκριση στην ελληνική έννομη τάξη ανάγεται σε  εσωτερικούς και εξωτερικούς της εκτελεστικής εξουσίας ελέγχους, δηλαδή στα εχέγγυα ανεξαρτησίας του ελέγχοντος οργάνου από την ελεγχόμενη, αμέσως ή εμμέσως, δια των παραλείψεών της, Διοίκηση. Η υπόθεση εργασίας που προτείνω εδώ είναι ότι σε συνταγματικό επίπεδο, το κράτος δικαίου διασφαλίζεται από την ύπαρξη θεσμικών αντιβάρων στην εκτελεστική εξουσία, δηλαδή, πρωτίστως, των δικαστηρίων και συμπληρωματικώς των συνταγματικά κατοχυρωμένων ανεξάρτητων αρχών. Η ισορροπία αυτή του συστήματος διάκρισης των εξουσιών αντανακλά και στο πεδίο του περιβάλλοντος, όπου το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) έχει καταστεί ο αποτελεσματικότερος φραγμός στην υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Ο Συνήγορος του Πολίτη, είναι ένας, επικουρικός προς τη δικαιοσύνη,  ανεξάρτητος μηχανισμός ελέγχου των παραλείψεων της περιβαλλοντικής διοίκησης, για την εμπέδωση του κράτους δικαίου. Το θεσμικό τοπίο συμπληρώνεται από τα (εσωτερικά  της εκτελεστικής εξουσίας) σώματα επιθεωρητών, με αντικείμενο επιθεώρησης είτε τη Διοίκηση (ΣΕΕΔΔ, Γενικός Επιθεωρητής), είτε, κι εδώ είναι η ιδιαιτερότητα, την κατάσταση του περιβάλλοντος (Ειδική Υπηρεσία Επιθεωρητών Περιβάλλοντος (ΕΥΕΠ)..

«Φυσικό περιβάλλον και Κοινωνία των πολιτών
   Άννα Αλευρά, μέλος Ε.Γ. ΠΑΝΔΟΙΚΟ, Πρόεδρος Οικολογικής Κίνησης Σερρών, Δημοσιογράφος
Οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ)  έχουν ρόλο στον τομέα του Περιβάλλοντος που προκύπτει αφενός από το πλαίσιο που καθορίζεται από την Ατζέντα 21 της Διακηρυκτικής του Ρίο  για το κεκτημενο της διαβούλευσης των κοινωνικών ομάδων στην βιώσιμη ανάπτυξη και το περιβάλλον  /  
και αφ ετέρου από το 6ο  πρόγραμμα Δράσης της ΕΕ που εκφράζεται στο τρίπτυχο της Συμμετοχής των αρχών Διοίκησης και διακυβέρνησης, των οικονομικών συμφερόντων και των  ΜΚΟ …
…Οι ΜΚΟ είναι ίσως η πληρέστερη μορφή έκφρασης της Κοινωνίας των πολιτών . Αποτελούν σήμερα έναν ουσιαστικό βραχίονα της κοινωνικής οικονομίας και του κοινωνικού τομέα.
 Δεν έχουν ιδιοτέλεια, είναι ο φερεγγυότερος κοινωνικός φορέας διότι ωθείται μόνο από  αγωνία , μεράκι , εθελοντική δράση…
… Οι ΜΚΟ ως συγκροτημένη μορφή Κοινωνίας των πολιτών, μπορούν εξ ορισμού ,
παρ’ όλες τις αδυναμίες τους να διαδραματίσουν ρόλο σημαντικό όχι μόνο στην ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ, αλλά και στη  ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ,    στη Συνέργια και στην ΣΥΝΕΥΘΥΝΗ, και τελικά, να λειτουργήσουν προς όφελος της κοινωνικής συνοχής. Πράγμα το οποίο αποτελεί και το τελικό ζητούμενο στις κοινωνικές συνθήκες που υφίστανται αυτήν την στιγμή στην παγκόσμια κοινότητα…
..Η πολιτεία , έχει υποχρέωση να δημιουργήσει συνθήκες Συμμετοχής των πολιτών  στις κοινές δράσεις για την τοπική ανάπτυξη, για την ποιότητα ζώνης , για την βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών ,
και οι πολίτες,  έχουν την υποχρέωση να κατακτήσουν το δικαίωμα της παρέμβασης τους, της ενεργούς Συμμετοχής τους στην Κοινωνία των Πολιτών…

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΕΔΡΩΝ

Οι σύνεδροι του 20ου Συνεδρίου του Πανελληνίου Δικτύου Οικολογικών Οργανώσεων, εκπρόσωποι φορέων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης κα των οικολογικών οργανώσεων της χώρας αφού άκουσαν τις εμπεριστατωμένες εισηγήσεις και συμμετείχαν στον διάλογο που αναπτύχθηκε στα πλαίσια του 20ου συνεδρίου, το οποίο κατέγραψε μια σημαντική πρόοδο στη συνεργασία Τοπικής Αυτοδιοίκησης και περιβαλλοντικών οργανώσεων, συνεκτιμούν και συναποφασίζουν τα ακόλουθα:
Η χώρα μας, ιδιαίτερα ευνοημένη από πλευράς φυσικών οικοσυστημάτων και τοπίων, σημειώνει σοβαρές αποτυχίες σ’ ότι αφορά την προστασία και διατήρησή τους λόγω μεγάλων νομοθετικών ελλειμμάτων και ακόμη μεγαλύτερων αδυναμιών εφαρμογής της υπάρχουσας περιβαλλοντικής νομοθεσίας, που εντείνονται στο πλαίσιο του κυρίαρχου μοντέλου ανάπτυξης που ευνοεί τη ραγδαία ανάλωση των φυσικών πόρων.
Ειδικότερα:
H ιδιαιτέρως πλούσια χλωρίδα (5500 είδη) και πανίδα (422 πουλιά, 116 θηλαστικά 20.000 ασπόνδυλα).της χώρας μας καθώς και το ασυνήθιστα πλατύ εύρος των τοπίων και οικοσυστημάτων της, αποτελούν σοβαρότατο πλεονέκτημά μας αλλά και  η διατήρησή τους ευθύνη κράτους και πολιτών..   
   Η επιτυχία στον στόχο της διατήρησης, που ορίζεται και από το άρθρο 24 του Συντάγματός μας αλλά και από την Ευρωπαϊκή νομοθεσία για τους οικοτόπους και τα άγρια πτηνά, τη συνθήκη RAMSAR, τη Διεθνή Σύμβαση για την προστασία της βιοποικιλότητας και τις παγκόσμιες διασκέψεις του Ρίο και του Γιοχάνεσμπουργκ, είναι πρώτιστο καθήκον της δημόσιας διοίκησης και της αυτοδιοίκησης μας.

Τόσο οι εισηγήσεις όσο αι η εμπειρία των οργανώσεων μελών του Δικτύου οδηγούν
στη γενική διαπίστωση ότι, παρά την ίδρυση 27 Φορέων Διαχείρισης προστατευομένων περιοχών, η κατάσταση των φυσικών οικοτόπων της χώρας επιδεινώνεται από αιτίες όπως οι πυρκαγιές, η υπερβόσκηση, το κυνήγι, η οικιστική επέκταση, η απόρριψη στερεών και υγρών αποβλήτων, περιλαμβανομένων και τοξικών,  η παράνομη αποψίλωση, η υλοποίηση αλόγιστων επεμβάσεων, όπως η εκτροπή μεγάλων ποταμών, η προώθηση μη αειφορικών επενδύσεων όπως τα γήπεδα γκολφ, η επιβάρυνση από  την χρήση αγροχημικών.

Υπάρχουν σημαντικά νομοθετικά ελλείμματα : αρκετές από τις προστατευόμενες περιοχών δεν διαθέτουν ειδικό νομοθετικό καθεστώς (ΚΥΑ ή π.δ.) παρ’ ότι τούτο είναι υποχρέωση της Πολιτείας, ενώ καμιά νομοθετική πρωτοβουλία δεν έχει αναληφθεί για να γίνουν θαλάσσια καταφύγια.
Αξιοσημείωτη είναι και η έλλειψη διακρατικών συμφωνιών για τα προβλήματα διασυνοριακής ρύπανσης και μεταφοράς επικινδύνων αποβλήτων
Προπαντός όμως παρατηρείται τεράστια αποτυχία εφαρμογής της κείμενης γενικής, και σε όποιες περιπτώσεις υπάρχει, ειδικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας: η ρύπανση ποταμών –ενδεικτικά αναφέρουμε τον Αλιάκμονα και τον Ασωπό- συνεχίζεται, η υποβάθμιση λιμνών, με κορυφαίο παράδειγμα την συνεχιζόμενη κατάργηση της Λίμνης Κορώνειας ως τέτοιας, παραμένει πραγματικό στίγμα στον πολιτισμό μας, οι καταπατήσεις δημόσιας γης έχουν λάβει διαστάσεις. Υπογραμμίζουμε ότι συχνά αγνοούνται ακόμη και δικαστικές αποφάσεις.
Η απορροφητικότητα των περιβαλλοντικών κονδυλίων από τα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης είναι από τις χαμηλότερες.
Ο θεσμός των Φορέων Διαχείρισης, θετικός κατ’ αρχήν, πάσχει όχι μόνο από την έλλειψη ειδικής νομοθεσίας σε αρκετές ακόμη περιπτώσεις, αλλά και από την υποχρηματοδότηση από τον τακτικό προϋπολογισμό, την έλλειψη αρμοδιοτήτων, μέσων και προσωπικού (ιδίως φυλάκων με δικαιώματα ανακριτικού υπαλλήλου) για την εφαρμογή των αποφάσεών του.
Άλλοι ελεγκτικοί θεσμοί όπως οι επιθεωρητές περιβάλλοντος αδυνατούν να φέρουν επαρκώς σε πέρας το έργο τους, λόγω επίσης σοβαρών ελλείψεων προσωπικού και μέσων, με αποτέλεσμα, πρακτικά, να μην ελέγχεται η τήρηση των αποφάσεων περιβαλλοντικών όρων και γενικά να μην πατάσσεται επαρκώς το περιβαλλοντικό έγκλημα.
Οι Νομαρχιακές Υπηρεσίες περιβάλλοντος είναι ισχνές και αδύναμες, ενώ φαινόμενο  συχνό είναι ο εκφοβισμός και η άσκηση πιέσεων στα στελέχη τους.
Η Δασική Υπηρεσία, ακρογωνιαίος λίθος κάθε πολιτικής προστασίας των φυσικών οικοσυστημάτων, υφίσταται τα τελευταία χρόνια συστηματική απογύμνωση από  μέσα, αρμοδιότητες και προσωπικό.

Οι σύνεδροι του 20ου Συνεδρίου του Πανελληνίου Δικτύου Οικολογικών Οργανώσεων εκτιμούμε ότι απόλυτη προτεραιότητα στο πλαίσιο σαφών χρονοδιαγραμμάτων πρέπει να δοθεί:

1. Στην εντός έτους ολοκλήρωση των ειδικών νομοθεσιών για τις προστατευόμενες περιοχές με μορφή προεδρικών διαταγμάτων.
2. Στην λήψη ουσιαστικών μέτρων  για την ορατή βελτίωση του επιπέδου εφαρμογής της νομοθεσίας ιδίως στους τομείς της διαχείρισης και καταπολέμησης της μόλυνσης υδατίνων σωμάτων, της καταπάτησης δημοσίων εκτάσεων, της ανάταξης καμένων περιοχών και υποβαθμισμένων λιμναίων οικοσυστημάτων. Στον άμεσο τερματισμό του φαινομένου της μη εφαρμογής δικαστικών αποφάσεων.
3. Στην προώθηση διακρατικών συμφωνιών για τη διασυνοριακή ρύπανση, με έμφαση στους διεθνείς ποταμούς Αξιό, Νέστο, Στρυμόνα, Έβρο καθώς και περιφερειακών συμφωνιών διακρατικής συνεργασίας φορέων Τ.Α., στα πρότυπα των «ευρωπεριοχών».
4. Στην δραστική βελτίωση της απορρόφησης περιβαλλοντικών κονδυλίων από τα ΚΠΣ.
5. Ειδικότερα για τους Φορείς Διαχείρισης στην άμεση έστω και μερική χρηματοδότησή τους από τον κρατικό προϋπολογισμό, παροχή σ’ αυτούς δυνατότητας υλοποίησης των έργων με αυτεπιστασία και  μόνιμο προσωπικό,  απλοποίηση γραφειοκρατικών διαδικασιών, συντονισμό των συναρμοδίων τους υπηρεσιών, μεταφορά της υλικοτεχνικής υποδομής που χρησιμοποιούν στη δικαιοδοσία των ιδίων.
6. Στην  αναδιοργάνωση και επαρκή στελέχωση της Δασικής Υπηρεσίας, των επιθεωρητών περιβάλλοντος, των νομαρχιακών υπηρεσιών ελέγχου περιβάλλοντος. Να δοθεί έμφαση στην επιβολή και εφαρμογή αποτρεπτικού ύψους κυρώσεων για το περιβαλλοντικό έγκλημα και στη χρήση των προστίμων για σκοπούς περιβάλλοντος. Να ληφθούν μέτρα για την αντιμετώπιση του αισθήματος ατιμωρησίας που διακρίνει μέρος των στελεχών της τοπικής αυτοδιοίκησης.
7. Στη νομοθέτηση ειδικής εισαγγελίας περιβάλλοντος.
8. Στην ουσιαστική ενίσχυση από την Πολιτεία των Φ.Δ. αστικών στερεών και υγρών αποβλήτων ώστε να παύσει η σοβαρή επιβάρυνση των οικοσυστημάτων από τις ανεξέλεγκτες απορρίψεις.
9. Στην απόλυτη εφαρμογή της απαγόρευσης της θήρας στους οικοτόπους προτεραιότητας, στην λήψη μέτρων για την πάταξη της λαθραίας θήρας, την μείωση της κυνηγετικής περιόδου. Μακροχρόνια, η ίδια η θήρα ως δραστηριότητα δεν είναι συμβατή με την αρχή της βιωσιμότητας.

Πιστεύουμε, ότι ο διάλογος διοίκησης και οργανώσεων των  πολιτών , αλλά  και η ενεργός συμμετοχή αυτών, με θεσμοθετημένους τρόπους, στη χάραξη και εφαρμογή της περιβαλλοντικής πολιτικής  είναι αναγκαίοι όροι για την προαγωγή της προστασίας της φύσης, τόσο μέσω της ευαισθητοποίησης του κοινού  όσο και της μαχητική συμβολής τους στην επίτευξη των στόχων εφαρμογής της νομοθεσίας.
Επαναλαμβάνουμε, τέλος, το θεμελιώδες αίτημά μας για ίδρυση αυτοτελούς υπουργείου Περιβάλλοντος
Η ελληνική Φύση αποτελεί κεφάλαιο αναντικατάστατων βιολογικών, αισθητικών αλλά και οικονομικών, στο πλαίσιο της βιωσιμότητας, αξιών.
Η  προστασία της στην πράξη   και όχι μόνο στα λόγια αποτελεί ύψιστο δημόσιο συμφέρον της παρούσης και των επιμένων γενεών. Δεν υπάρχει χρόνος για αναμονή και αδράνεια.