Μετά το 1986 η ιστορία της ανθρωπότητας θα χωρίζονταν στην πριν Τσερνομπίλ και στη μετά Τσερνομπίλ εποχή. Συνολικά μια επιφάνεια 17.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων θα δεχθεί μεγάλη ραδιενεργή επιβάρυνση και η υγεία και το περιβάλλον εκατομμυρίων ανθρώπων θα τεθεί σε κίνδυνο. Μια ζώνη περίπου 5.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων έχει ακόμη υψηλή ραδιενεργά επιβάρυνση, κυρίως περιοχές της Λευκορωσίας, της Ουκρανίας, της Ρωσίας, της Σουηδίας, της Γερμανίας κλπ.

Με βάση το μνημόνιο συμφωνίας που συνάφθηκε με την Ε.Ε. το 1995, η Ουκρανία έκλεισε τον τελευταίο εν λειτουργία αντιδραστήρα του πυρηνικού σταθμού του Τσερνομπίλ στις 15 Δεκεμβρίου 2000. Το μνημόνιο υποσχέθηκε τη χορήγηση σημαντικής οικονομικής βοήθειας και δανείου της Ευρατόμ στην Ουκρανία προκειμένου να ολοκληρώσει την κατασκευή δύο νέων αντιδραστήρων σε άλλες εγκαταστάσεις, αντικαθιστώντας τον αντιδραστήρα του Τσερνομπίλ. Η πολιτική αυτή προωθείται από την Ε.Ε. ως «συμμόρφωση προς το περιβαλλοντικό και ενεργειακό κεκτημένο», με εσπευσμένο κλείσιμο των πρώτης γενιάς αντιδραστήρων σοβιετικού σχεδιασμού που θεωρούνται «υψηλού κινδύνου».

Η Ευρατόμ χρονολογείται από τη δεκαετία του 1950 και αποτελεί το πυρηνικό σκέλος των ιδρυτικών συνθηκών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι στόχοι της για διάδοση της «ειρηνικής» χρήσης της πυρηνικής ενέργειας είναι ήδη από καιρό ξεπερασμένοι και επικίνδυνοι. Τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί ένα ευρύ κίνημα που διεκδικεί την οριστική της κατάργηση, όμως το λόμπυ της πυρηνικής ενέργειας εξακολουθεί να επηρεάζει τις ευρωπαϊκές πολιτικές για την ενέργεια.

Σε αυτή τη λογική, η ΕΕ πολύ πρόσφατα ενέκρινε τη γενναιόδωρη χρηματοδότηση ενός καινούργιου πυρηνικού σταθμού στη Ρουμανία. Όπως έχει ήδη τονιστεί από τους Πράσινους, αυτό το σκανδαλώδες δάνειο της Ευρατόμ είναι μια άμεση χρηματοδότηση ενός επικίνδυνου και δαπανηρού πυρηνικού σταθμού. Θέτει σε κίνδυνο την ανάπτυξη βιώσιμων εναλλακτικών λύσεων, όπως οι ανανεώσιμες πηγές και η ενεργειακή αποδοτικότητα, όχι μόνο στη Ρουμανία αλλά και σε όλη την Ευρώπη, αφού η ενέργεια που θα παράγεται από το νέο πυρηνικό σταθμό θα εξάγεται και σε άλλες χώρες- μέλη της ΕΕ. Παρά τις επίσημες διαβεβαιώσεις της ΕΕ για βελτίωση των συνθηκών ασφαλείας, δεν έχουμε δει ακόμα καμιά πειστική και χειροπιαστή απόδειξη που να τις επιβεβαιώνει, και ο τρόπος που εγκρίθηκε το δάνειο αποδεικνύει για μια ακόμα φορά το οικονομικό εργαλείο της Ευρατόμ είναι αντιδημοκρατικό, αδιαφανές και αναχρονιστικό.

Οι Πράσινοι αμφισβητούν τις διαβεβαιώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και την καλούν να αποδείξει ότι το δάνειο της Ευρατόμ όντως θα βελτιώσει της συνθήκες ασφαλείας του πυρηνικού σταθμού στη Ρουμανία και δεν θα είναι απλά μια επιχορήγηση της πυρηνικής βιομηχανίας από την πίσω πόρτα.

Οι Οικολόγοι Πράσινοι επισημαίνουν ότι καμιά χρήση της πυρηνικής ενέργειας δεν είναι πραγματικά ειρηνική, αφού τα ραδιενεργά απόβλητα αποτελούν πρώτη ύλη για πυρηνικές γομώσεις. Οι κίνδυνοι δεν βρίσκονται μόνο στο ενδεχόμενο ατυχήματος, αλλά και στην ίδια την «ομαλή» λειτουργία των πυρηνικών σταθμών, που παράγουν απόβλητα με επικίνδυνη ραδιενέργεια που διαρκεί για πολλές γενιές. Έτσι ο αγώνας κατά της πυρηνικής ενέργειας είναι και σήμερα επίκαιρος:

Για το κλείσιμο όλων των πυρηνικών εργοστασίων και την κατάργηση της Ευρατόμ..

Για να σταματήσει η χώρα μας να προμηθεύεται ενέργεια από πυρηνικούς σταθμούς άλλων χωρών.

Για ενεργειακή πολιτική βασισμένη στην εξοικονόμηση ενέργειας και τις ήπιες και ανανεώσιμες πηγές.

                                                           Η Γραμματεία των Οικολόγων Πράσινων

Ο εθελοντισμός εμφανίζεται ως μια νέα μορφή πολιτικής και κοινωνικής συμμετοχής για τους νέους ανθρώπους, που αποτελούν τον κινητήριο μοχλό του εθελοντισμού. Μέσω της εθελοντικής προσφοράς ο νέος μετατρέπεται σε ενεργό πολίτη. Οδηγείται στην πολιτικοποίησή του με πιο υγιή τρόπο από τη συμμετοχή του στα κόμματα ή συνδικάτα, αφού δεν αποβλέπει στην ατομική του προβολή ή ανέλιξη, αλλά στην ανιδιοτελή προσφορά.

Στην πόλη των Πατρών δραστηριοποιείται ένας μεγάλος αριθμός εθελοντικών οργανώσεων. Μερικές από αυτές είναι : « Οι Γιατροί του κόσμου», «Η Διεθνής Αμνηστία», «Ελληνικός Ερυθρός Σταρός», « Οικολογική Κίνηση Πάτρας», «Πατραϊκή Ένωση Προστασίας Καταναλωτών», « Πρόταση», «Το χαμόγελο του παιδιού», «UNISEF» και πολλές άλλες.

Μέσα από τη συμμετοχή τους οι νέοι στο εθελοντικό κίνημα βιώνουν την χαρά της δέσμευσης, την ευχαρίστηση της συμμετοχής, την ικανοποίηση από τα αποτελέσματα κάποιας παρέμβασης, την ένταση των συναισθημάτων της κοινότητας, αναπτύσσουν την κριτική σκέψη, ασκούνται στο να βλέπουν τα διάφορα θέματα από διάφορες οπτικές γωνίες. Έτσι θα είναι ικανοί να ζήσουν και να διαμορφώσουν μια αυριανή κοινωνία που θα τη διέπει η συνεργασία και η αλληλοκατανόηση των ανθρώπων, η αμοιβαία εκτίμηση και ο αλληλοσεβασμός.

Γιώργος Ζάγκος

«Τα συναισθήματα δεν περιγράφονται…» είπα.

Μερικές μέρες μετά, όταν όλα είχαν τελειώσει , παρέλαβα ένα γράμμα από το νηπιαγωγείο και άκουσα τη φωνή ενός μικρού παιδιού-μαθητή.

Ή θα΄λεγα καλύτερα μια …κραυγή που έλεγε:

«…….Ήταν σαν μια γιορτή κάτω από τα  δένδρα. Θάθελα …..όταν έχει καλό καιρό, να είμαι εκεί, αλλά με τους φίλους μου…..να ζω σε μια σκηνή στο δάσος,…..να ξεκουράζομαι με ζωγραφική και παιχνίδια στο νερό,…..να ΄ρχεται να μας επισκέπτεται η κούκλα: ο παπάκης Γιαννάκης,…..να είχαμε δένδρα, να ακούω το τραγούδι των πουλιών, …..να  βλέπω τις χρωματιστές πεταλούδες. Θα΄θελα….. Ένα σπίτι στο δάσος. Και νερό. Πολύ νερό…. Καθαρό.    ……Και φως…. πολύ φως!!!!!»

 Ήταν η απαρχή για αναζήτηση και καταγραφή μερικών σκέψεων θεωρητικών και πρακτικών-που βέβαια μετά την χρόνια εφαρμογή και αξιολόγησή τους σε προγράμματα, θεματικά δίκτυα κ.λ.π., καθιερώθηκαν και επεκτάθηκαν με διάφορες μορφές- για το πώς μπορεί να συνδεθεί η περιβαλλοντική αγωγή με τις καλλιτεχνικές μορφές έκφρασης, το παιχνίδι και ειδικότερα το θεατρικό και να χρησιμοποιήσει αυτές ως εργαλείο της.

Περιβαλλοντική και Αισθητική Αγωγή- Γενικά στοιχεία

Στόχος της Περιβαλλοντικής Αγωγής(Π.Α.) είναι η αλλαγή στάσεων και συμπεριφορών ώστε να δράσουμε για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Ο παραπάνω στόχος δεν ικανοποιείται χωρίς την κινητοποίηση του συναισθηματικού και ψυχοκινητικού τομέα και μόνο με το γνωστικό. Στην κινητοποίηση αυτή, το σημαντικότερο ρόλο παίζει η βιωματική προσέγγιση του θέματος και η Τέχνη αποτελεί το σημαντικότερο μεθοδολογικό εργαλείο για την επίτευξη του στόχου αυτού.

       Η πολύχρονη εμπειρία από την υλοποίηση προγραμμάτων Περιβαλλοντικής Αγωγής  στο Κ.Π.Ε. Κλειτορίας αλλά και σχολικών προγραμμάτων ή θεματικών Δικτύων που απευθύνονταν σε μαθητές, εκπαιδευτικούς, γονείς και πολίτες ποικίλων κοινωνικών ομάδων καθώς και η καταγραφή των απόψεων των παραπάνω, καταδεικνύει την πολύτιμη, ενδιαφέρουσα και απαραίτητη συνεισφορά, συμβολή, ένταξη και αξιοποίηση των Τεχνών και ιδιαίτερα των τεχνικών του θεατρικού παιχνιδιού ως μεθοδολογικό εργαλείο και μέσο για τη δυναμική απογείωση μιας περιβαλλοντικής ομάδας, την επιτυχία ενός προγράμματος και ταυτόχρονα την κατανόηση και συνειδητοποίηση- μέσω του σώματος, του μυαλού και των συναισθημάτων- των σχέσεων, αλληλεπιδράσεων και των προβλημάτων του περιβάλλοντος, συμβάλλοντας ενεργά μέσα από το κατάλληλο επίπεδο συναισθηματικής διέγερσης, σε υπεύθυνες οικολογικές συμπεριφορές στην κατεύθυνση της βιώσιμης ανάπτυξης.

Σχέση Τέχνης και Περιβαλλοντικής Αγωγής

   Αυτή η σχέση μπορεί να ειδωθεί από δυο οπτικές:

Η πρώτη αφορά την  Π. Α., το περιβάλλον μέσα στην Τέχνη: Μιλάμε για μια προσέγγιση με το πολυεπιστημονικό μεθοδολογικό μοντέλο. Δηλαδή την προσπάθεια κατά την οποία εμπλουτίζονται τα διάφορα γνωστικά αντικείμενα με την περιβαλλοντική διάσταση.

Για παράδειγμα:Στο αντικείμενο της Γλώσσας και ειδικότερα μέσα σε ποιήματα, μπορούμε να διακρίνουμε περιγραφές, πολλά στοιχεία αλλά και προβλήματα που αφορούν το φυσικό περιβάλλον.

Η δεύτερη αφορά την ένταξη και αξιοποίηση της Τέχνης με τις διάφορες μορφές της μέσα στην Π.Α. και τα προγράμματά της: Εδώ η προσέγγιση είναι διεπιστημονική. Με αφετηρία το περιβαλλοντικό ζήτημα-θέμα με το οποίο θα ασχοληθεί η Περιβαλλοντική Ομάδα που υλοποιεί ένα πρόγραμμα, εντάσσουμε στην πολλαπλή επεξεργασία και διερεύνησή του και στις φάσεις εξέλιξής του, διάφορα γνωστικά αντικείμενα με στόχο τη σαφή κατανόηση του θέματος εκ των οποίων ενδιαφέρουσα θέση κατέχουν και οι Τέχνες.

Για παράδειγμα: στο περιβαλλοντικό πρόγραμμα με θέμα την ανακύκλωση και στο ερώτημα αν είναι άχρηστα τα απορρίμματα(περιβαλλοντικό πρόβλημα) εισάγουμε το ζήτημα της επαναχρησιμοποίησης μέσα από το αντικείμενο της αισθητικής Αγωγής δημιουργώντας κατασκευές, κούκλες κ.ά από άχρηστα υλικά, τα οποία μπορούμε να τα χρησιμοποιήσουμε ως ερέθισμα για πολλαπλή επεξεργασία και δράση(θεατρικό παιχνίδι, δραματοποίηση, έκθεση κ.λ.π.)

Έτσι κάθε δραστηριότητα Τέχνης είναι εν δυνάμει συνεργάτης στην υλοποίηση προγράμματος Περιβαλλοντικής Αγωγής. Καθεμιά με τον τρόπο της και στην ώρα της. 

Η δεύτερη προσέγγιση, οι Τέχνες μέσα στα προγράμματα Π.Α, είναι αυτή που ενδιαφέρει όσους υλοποιούν ή θα υλοποιήσουν ένα τέτοιο ολοκληρωμένο πρόγραμμα.

Η Θεατρική Τέχνη στα διάφορα στάδια και μεθόδους υλοποίησης προγραμμάτων Περιβαλλοντικής Αγωγής

Ανάλογα με τη μεθοδολογία, τους στόχους και το θέμα των προγραμμάτων, οι Τέχνες ως δραστηριότητες αυτών, εντάσσονται στις διάφορες φάσεις και στάδια εξέλιξής τους: φάση συγκρότησης ομάδας, σχεδιασμός δραστηριοτήτων, παιχνίδια ρόλων, περιβαλλοντικό μονοπάτι, παρουσίαση αποτελεσμάτων-βιωμάτων και αξιολόγηση ικανοποιώντας ταυτόχρονα τις βασικές αρχές και τους γενικούς στόχους της Π.Α.

α. Στην αρχική φάση συγκρότησης της ομάδας

Τα παιχνίδια γνωριμίας –επικοινωνίας είναι απαραίτητα και συμβάλλουν θετικά στη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης, ασφάλειας και επικοινωνίας στα μέλη της ομάδας. Έτσι δημιουργούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις για να αναπτυχθεί στην ομάδα μια δυναμική που θα αυξήσει την ενεργοποίηση και την πρωτοβουλία των μελών της.

Η αλληλεπίδραση που υφίσταται, είναι ένα βασικό στοιχείο στην οικοδόμηση της γνώσης. Ας σημειωθεί ότι η επανάληψη τέτοιων παιχνιδιών στην έναρξη κάθε νέας συνάντησης , ανανεώνει το δημιουργικό κλίμα και την δυναμική της ομάδας, ενώ ο ρόλος του εκπαιδευτικού είναι αυτός του εμψυχωτή.

β. Κατά το σχεδιασμό των δραστηριοτήτων

Οι μαθητές σύμφωνα με τις ανάγκες και τις επιθυμίες τους, αναλαμβάνουν «ρόλους» και μάλιστα ενεργητικούς. Πράγμα που αποτελεί απαίτηση και στόχο της ελεύθερης, δημοκρατικής και σύγχρονης εκπαίδευσης και αγωγής. Βέβαια εδώ μιλάμε για το μαθητοκεντρικό μοντέλο διδασκαλίας, βασικό στοιχείο στη φιλοσοφία της Π.Α.

γ. Στα παιχνίδια ρόλων

Οι παίκτες συμμετέχουν με ελκυστικό και ευέλικτο τρόπο στην επεξεργασία ενός γνωστικού αντικειμένου(εν προκειμένω ενός περιβαλλοντικού ζητήματος ή προβλήματος) το συνδυάζουν με την εμπειρία της πράξης, την ομαδική εργασία, τη συναισθηματική συμβολή και την καλλιτεχνική διαδρομή, ενώ οδηγούνται σε μια γόνιμη μέθοδο κατανόησης του ζητήματος- προβλήματος.

Ο μύθος και οι ρόλοι, αποτελούν ένα σύνολο από πολλά ΑΝ που φτιάχνουν τη συμβατική σκηνική πραγματικότητα που όμως είναι βασισμένη στην ίδια τη ζωή, τα προβλήματα και τα γεγονότα της. Αυτό το μαγικό ΑΝ που κατά τον Στανισλάβσκι είναι ερέθισμα για εσώτερες  σωματικές ενέργειες και στάσεις ζωής. Το παιδί μαθαίνει παίζοντας τα γεγονότα της ζωής, ερμηνεύει την ανθρώπινη συμπεριφορά αλλά και των άλλων όντων, αναλύει τους χαρακτήρες, τις σχέσεις και τα προβλήματα ενώ δημιουργεί τις δικές του προτάσεις, συμπεριφορές και στάσεις απέναντι στα πρόσωπα και γεγονότα, μέσω της μεταμόρφωσης.

δ. Στο Περιβαλλοντικό μονοπάτι

    Εδώ χρησιμοποιούνται οι τεχνικές της παρατήρησης, της ανακάλυψης, της γνωριμίας και της βιωματικής προσέγγισης του περιβάλλοντος και των στοιχείων του κυρίως μέσω των αισθήσεων, της αισθησιοκινητικής δράσης, της έκφρασης, της μίμησης  και του θεατρικού παιχνιδιού σε εξωτερικό χώρο (φυσικό – αστικό).Τα ερεθίσματα που εντοπίζονται ή που δίνονται (οπτικά, ακουστικά, απτικά, χωρικά, χρονικά κλπ.) συγκρατούνται στην μνήμη (το τοπίο ως μνήμη), εκφράζονται σωματικά (η φύση ως σώμα) για να αξιοποιηθούν δημιουργικά κατά την δράση και σύμφωνα με την ακολουθία:      

περιβάλλον           μύθος               ρόλος ή

      περιβάλλον           ρόλος               μύθος

Εξάλλου μια και κάθε κίνηση του σύμπαντος είναι εγγεγραμμένη στη μνήμη του σώματός μας(εφόσον το σώμα αποτελείται από ύλη που φτιάχτηκε από το σύμπαν) μπορούμε, ως μιμητικά όντα, να αναπαραστήσουμε τις ενέργειες της Φύσης.

     Με τη βοήθεια των παιγνιωδών δραστηριοτήτων, το παιδί έρχεται σε άμεση επαφή και εμπειρία με το περιβάλλον και ιδίως το φυσικό μέσα στο οποίο:

-ανακαλύπτει τον ψυχικό βιότοπό του: Μια αναγκαία προϋπόθεση    για την ανακάλυψη, γνώση και κατανόηση του φυσικού βιότοπου, των σχέσεων που αλληλοσυνδέουν και επηρεάζουν τα μέρη του, των φυσικών κύκλων καθώς και των αρχών που διέπουν τα οικοσυστήματα.

-ανακαλύπτει τη ζωή στο μικρόκοσμο ενός βιοτόπου σε σχέση με τον ψυχικό βιότοπο,

-περνάει σταδιακά σε μια συνθετική αντίληψη του κόσμου ενώ συγχρόνως τολμά την προσωπική του ένταξη στον φυσικό κόσμο και στο κοινωνικό πλαίσιο με το τρίπτυχο σώμα- νους-ψυχή κατανοώντας την πραγματική του θέση. Για να φτάσει σε μια ολοκληρωμένη άποψη και πρόταση ζωής(αίσθηση-γνώση- κατανόηση- συνείδηση-πρόταση ζωής ή γνώση-αίσθηση- κατανόηση- συνείδηση- πρόταση ζωής),

-χρησιμοποιεί ερεθίσματα που συλλέγει από το περιβάλλον τα μεταπλάθει, εμπνέεται και δημιουργεί αναπτύσσοντας ταυτόχρονα τη φαντασία του,

-καλλιεργεί και εδραιώνει την ευαισθησία του, το αισθητικό του κριτήριο μιας και η ίδια η φύση έχει μια αισθητική που δεν περνά απαρατήρητη,

-εξοικειώνει το σώμα και τα συναισθήματά του σε σχέση με το περιβάλλον και τα στοιχεία του,

-ικανοποιεί την ανάγκη του για παιχνίδι, χαίρεται τη συμμετοχή του σε ομαδοσυνεργατικά παιχνίδια

ε. Στην παρουσίαση αποτελεσμάτων –βιωμάτων και στην αξιολόγηση

Κατά την παρουσίαση των αποτελεσμάτων και εμπειριών του προγράμματος στη σχολική κοινότητα, την τοπική κοινωνία ή αλλού, μπορεί να χρησιμοποιηθούν τεχνικές από τις πάντα ελκυστικές για το θεατή αναπαραστατικές ή άλλες μορφές τέχνης και έτσι επιτυγχάνεται η εικονοποιημένη εξωτερίκευση των συγκινήσεων, των εμπειριών, των εντυπώσεων, των γνώσεων(εμπειρικών-συμβολικών), των απόψεων, των προτάσεων αλλά και των στάσεων που αποκτήθηκαν κατά την υλοποίηση του προγράμματος.

Τα παραπάνω μπορούν επίσης να λειτουργήσουν σα μια μορφή ή τμήμα της τελικής αξιολόγησης των στόχων που είχαν τεθεί αρχικά για το πρόγραμμα ή ακόμα και της ενδιάμεσης διαμορφωτικής.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Η έρευνα που αφορά στην γνώμη των εμπλεκομένων με τη θέση και το ενδιαφέρον που έχουν στα προγράμματα περιβαλλοντικής αγωγής (σε σχολεία, Κ.Π.Ε. ή αλλού)οι δραστηριότητες τέχνης με τη μορφή κυρίως του θεατρικού παιχνιδιού, η προσωπική εμπειρία από το βιωματικό –εμψυχωτικό και συντονιστικό ρόλο στο Δίκτυο: «Η θεατρική Αγωγή ως μέσο και εργαλείο για την Περιβαλλοντική Αγωγή», έδειξε ότι αυτές οι δραστηριότητες τοποθετούνται στις κορυφαίες θέσεις των προτιμήσεών τους.

Έτσι μπορούμε να θεωρήσουμε και να προτείνουμε τα παρακάτω:

α)Βασικό εργαλείο για την Π.Α., σε συνδυασμό βέβαια με άλλες εξίσου σημαντικές δραστηριότητες, είναι μια αποτελεσματική βιωματική προσέγγιση: αυτή της παιδαγωγικής και αισθητικής- καλλιτεχνικής ταυτόχρονα.

β)Η καλύτερη προσπάθεια αναπαραγωγής, ερμηνείας, σχολιασμού, εξοικείωσης, ονοματισμού και συνείδησης του κόσμου είναι αυτή του παιχνιδιού και όσα η εφαρμογή του συνεπάγεται για την ανακάλυψη της γνώσης μέσα από την αίσθηση και την αισθητική απόλαυση.

γ)Εφαρμογή και επέκταση των παραπάνω δραστηριοτήτων σε όλα τα προγράμματα και φάσεις τους που προϋποθέτει:

Ανάγκη συνεχούς επιμόρφωσης και ανατροφοδότησης των εκπαιδευτικών με τεχνικές και θεατρικούς κώδικες επικοινωνίας συνδυαζόμενους με ερεθίσματα, προβλήματα και περιβαλλοντικές προκλήσεις.

Εντέλει όπως λέει και η Kathrine Daste,                                                                  «Πώς ένα παιδί μπορεί να σταθεί απέναντι στα προβλήματα της ζωής όταν δεν έχει μάθει να εκφράζεται, δεν τολμά να επικοινωνήσει με τους άλλους και εκπλήσσεται ακούγοντας τη δική του φωνή σαν να ήταν κάποιος ξένος;»

Βλάχος Ιωάννης, Υπεύθυνος Πολιτιστικών Θεμάτων Δ/νσης Β/θμιας Εκπ/σης Ν. Αχαΐας

                Όποιος νοιάζεται για το περιβάλλον και την επίδρασή του στην υγεία και την ποιότητα ζωής μας οφείλει, συνεπώς, να εξετάσει λεπτομερώς τις πολιτικές των υποψηφίων για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο της 10-13 Ιουνίου. Έχουμε όλοι τη γνώμη μας για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τον τρόπο που λειτουργεί, αλλά οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είναι που μετράνε. Για παράδειγμα το νέο Κοινοβούλιο (2004-2009) θα βρεθεί ενώπιον αποφάσεων για τα παρακάτω ζητήματα:

•          Η χρήση ενεργείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι υπερβολικά υψηλή και χαμηλού δείκτη αποδόσεως, συμβάλλοντας στην κλιματική αλλαγή η οποία απειλεί τις ζωές εκατομμυρίων και μπορεί να έχει καταστροφικές επιπτώσεις στις οικονομίες μας. Η Ε.Ε. οφείλει να σταθεί ηγετικά στις διεθνείς διαπραγματεύσεις για την περιστολή της κλιματικής αλλαγής, οφείλει να επενδύσει στην βελτίωση της αποδοτικότητας της ενέργειας και να δεσμευτεί στο στόχο της παραγωγής του 25% της συνολικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές μέχρι το 2020. Επίσης χρειαζόμαστε περισσότερο πράσινες και αποδοτικές τεχνολογίες μεταφορών και να διερευνήσει τα αίτια της υψηλής ζήτησης μεταφορών.

•          Πολλά χημικά χρησιμοποιούμενα σε καλλυντικά, προϊόντα οικιακής χρήσης, ενδύματα και έπιπλα συνιστούν απειλή για την υγεία μας και το περιβάλλον. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα ψηφίσει νέες διατάξεις για τα χημικά – αυτές οφείλουν να είναι αυστηρότερες ώστε να διασφαλιστεί ότι τα προϊόντα είναι απαλλαγμένα από τα περισσότερα επικίνδυνα χημικά.

•          Η παγκόσμια βιοποικιλότητα μειώνεται με ρυθμούς άνευ προηγουμένου, πράγμα που απειλεί βιοτόπους, δάση, πουλιά, ζώα και ωκεανούς. Το Κοινοβούλιο οφείλει να σπεύσει για την ορθή εφαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσία της Ε.Ε. και να την εμποδίσει να χρηματοδοτήσει προγράμματα βλαπτικά για τγη φύση στην Ευρώπη και πέραν αυτής. Ως μείζων αγοραστής και εισαγωγέας παράνομης ξυλείας η Ευρώπη οφείλει να ξεκαθαρίσει το νομοθετικό της πλαίσιο ώστε να παταχθούν οι λαθροϋλοτόμοι, και να δημιουργηθεί ένα θετικό διεθνές παράδειγμα.

•          Θέλουμε γεωργία που να προστατεύει τη βιοποικιλότητα και να παρέχει καθαρή τροφή. Η αγροτική πολιτική οφείλει να μεταρρυθμιστεί ώστε να ευνοεί την αειφορική χρήση της γης, συνετή πολιτική αγροτικών προϊόντων και εμπόριο με πιο ίσους όρους  με τις αναπτυσσόμενες χώρες. Η μόλυνση της φύσης και των τροφίμων από γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς πρέπει να προληφθεί, η χρήση φυτοφαρμάκων πρέπει να μειωθεί και τα νερά και τα εδάφη να προστατευθούν. Πρόνοια πρ’επει να ληφθεί για να ανταμειφθούν οι οι αγρότες εκείνοι που παίζουν ρόλο στην  προστασία της φύσης.

•          Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο οφείλει να διασφαλίσει την ανάπτυξη ενός συστήματος δίκαιου εμπορίου το οποίο να υπερασπίζεται αυστηρούς περιβαλλοντικούς κανόνες και να μην οδηγεί στην υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων. Διατάξεις πρέπει να εκπονηθούν οι οποίες να καθιστούν τις μεγάλες επιχειρήσεις υπεύθυνες και υπόλογες για τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις της δράσης τους.

Τι μπορώ να κάνω;

Φρόντισε να βεβαιωθείς ότι οι υποψήφιοι συνειδητοποιούν ότι το περιβάλλον έχει προτεραιότητα. Αυτά που αυτοί θ’ αποφασίσουν για την Ευρώπη , θα επηρεάσουν το καθημερινό σου περιβάλλον και θα έχουν παγκόσμια επίδραση.

Birdlife International www.birdlife.net

Climate Network Europe (CAN) http://www.climnet.org

European Environmental Bureau (EEB) www.eeb.org

Friends of the Earth Europe www.foeeurope.org

Greenpeace European Unit http://eu.greenpeace.org

European Federation for Transport and Environment (T&E) www.t-e.nu

WWF European policy Office www.panda.org/epo

Αυτό ακριβώς πρεσβεύει και  προωθεί η Πράσινη και Βιώσιµη Χηµεία που μπορούμε να πούμε ότι αποτελεί μια νέα φιλοσοφία που καλύπτει όλους τους τοµείς της επιστήµης της Χηµείας, και εισήχθη στον επιστημονικό κόσμο από τις αρχές της δεκαετίας του ’90.

Σαν έννοια η Πράσινη Χηµεία ορίσθηκε ως  η χρησιµοποίηση ενός συνόλου αρχών µε την εφαρµογή των οποίων µειώνεται ή εξαλείφεται η χρήση ή η δηµιουργία επικίνδυνων ουσιών στις διεργασίες σχεδιασµού, παραγωγής και εφαρµογής των χηµικών προϊόντων.

Η επίτευξη των στόχων της Πράσινης Χηµείας βασίζεται στις 12 παρακάτω αρχές:

Πρόληψη: Είναι προτιµότερο να προλαµβάνουµε, ει δυνατόν, τη δημιουργία αποβλήτων παρά να τα κατεργαζόµαστε ή να  τα  καθαρίζουµε, αφού σχηµατισθούν.

Οικονοµία Ατόµων: Οι µέθοδοι σύνθεσης πρέπει να σχεδιάζονται έτσι ώστε όλα τα άτοµα των αντιδρώντων ή όσον το δυνατόν περισσότερα να συµµετέχουν στο τελικό προϊόν.

Λιγότερο επικίνδυνες Χηµικές Συνθέσεις: Σχεδιασµός συνθετικών µεθόδων ώστε να χρησιµοποιούνται και να δηµιουργούνται ουσίες με ελάχιστη ή μηδενική τοξικότητα για τον άνθρωπο και το περιβάλλον.

Σχεδιασµός ασφαλέστερων Χηµικών Προϊόντων: Τα Χηµικά Προϊόντα πρέπει να σχεδιάζονται έτσι ώστε να είναι αποτελεσµατικά μεν για τον σκοπό που σχεδιάστηκαν αλλά µε ελαχιστοποίηση της τοξικότητάς τους.

Ασφαλέστεροι Διαλύτες και Βοηθητικά Μέσα: Η χρήση Διαλυτών να αποφεύγεται, ή όπου χρησιµοποιούνται να είναι αβλαβείς.

Σχεδιασµός για Ενεργειακή Αποτελεσµατικότητα: Μείωση της απαιτούµενης ενέργειας στις διάφορες χηµικές διεργασίες και όπου είναι δυνατόν συνθέσεις να γίνονται σε θερµοκρασία περιβάλλοντος και ατµοσφαιρική πίεση.

Χρήση Ανανεώσιµων Πρώτων Υλών: Οι πρώτες ύλες πρέπει να είναι ανανεώσιµες.

Μείωση Ενδιαµέσων Παραγώγων: Μη απαραίτητα παράγωγα, όπως π.χ. προστατευτικές οµάδες, προστασία, αποπροστασία, προσωρινές τροποποιήσεις φυσικών και/ή χηµικών διεργασιών πρέπει να ελαχιστοποιηθούν ή να αποφεύγονται διότι τα στάδια αυτά απαιτούν επιπλέον αντιδραστήρια και δηµιουργούν απόβλητα.

Κατάλυση: Καταλυτικά αντιδραστήρια, κατά το δυνατόν εκλεκτικά, υπερέχουν των αντιδραστηρίων που επιβάλλει η στοιχειοµετρία της αντίδρασης.

Σχεδιασµός Αποικοδοµήσιµων Προϊόντων: Σχεδιασμός Προϊόντων που αποικοδοµούνται στο περιβάλλον προς µη τοξικές ουσίες και δεν διατηρούνται ανέπαφα για µεγάλο χρονικό διάστηµα.

Ανάλυση Πραγµατικού Χρόνου για Πρόληψη της Ρύπανσης: Ανάπτυξη µεθόδων ανάλυσης πραγµατικού χρόνου που θα επιτρέπουν γρήγορα και εύκολα τον έλεγχο των διεργασιών, όσον αφορά στο σχηµατισµό επικίνδυνων ουσιών.

Ασφαλέστερη Χηµεία για την Πρόληψη Ατυχηµάτων: Οι χρησιµοποιούµενες και παραγόµενες ουσίες σε µία χηµική διεργασία πρέπει να επιλέγονται έτσι ώστε να υπάρχει ελάχιστη πιθανότητα χηµικών ατυχηµάτων συµπεριλαµβανοµένων των εκποµπών τοξικών, των εκρήξεων και της ανάφλεξης.

Η επιστήμη της Χηµείας ως κεντρική και δηµιουργική επιστήµη, μπορεί εφαρμόζοντας τις αρχές της «Πράσινης» άποψής της να παίξει έναν πολύ σηµαντικό ρόλο στην επίτευξη βιώσιµης ανάπτυξης στον πλανήτη μας, δηλ. στην φροντίδα για ασφαλές µέλλον των επερχόμενων γενεών αλλά και της γης, αφού και η ίδια συνδέεται  άμεσα µε την ζωή των ανθρώπων.

1.     Βάση δεδομένων για τους Φορείς που έχουν σχέση με το Περιβάλλον (επιμέρους ενημέρωση 2003).

2.     Βάση δεδομένων για τις Μη Κυβερνητικές Οικολογικές-Περιβαλλοντικές Οργανώσεις (ενημέρωση 2003).

3.     Θέματα σχετικά με την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση (Π.Ε)

επιπλέον στην κατηγορία «Περιβαλλοντικές Εκδόσεις» είναι διαθέσιμα για αντιγραφή (download) τα παρακάτω βιβλία:

1.      "Ομαδικές Περιβαλλοντικές δραστηριότητες, σχέδια εργασίας και συνεργασία (Οδηγός – βοήθημα για νέους και συμβούλους ομάδων)" του Μ. Μιχαηλίδη (2003)

2.      α) «Προστατευόμενες Φυσικές Περιοχές» της Θ. Λαζαρέτου και

β) «Προδιαγραφές μελετών διαχείρισης περιβάλλοντος οικολογικά ευαίσθητων περιοχών» του Γ. Καρέτσου (2002)

3.      α) «Βασικές αρχές της Οικολογίας από τη σκοπιά της διαχείρισης» του Σ. Σφενδουράκη και

β) «Η επιστήμη της Οικολογίας και η διαχείριση – προστασία του περιβάλλοντος» του Κ. Κορφιάτη (2002)

4.      «Περιβαλλοντικά Προβλήματα και Δίκαιο» της Θ. Λαζαρέτου (2002)

στην κατηγορία «Φιλοξενούμενες – Εκδόσεις» είναι διαθέσιμα για αντιγραφή (download) τα βιβλία:

1.    «Το Νερό στη Φύση, στην Ανάπτυξη, στην Προστασία του Περιβάλλοντος», του Δρ. Θεόδωρου Σ. Κουσουρή, Διευθυντή του Ινστιτούτου Εσωτερικών Υδάτων του Εθνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών.

2.    Geneva Green Guide – UNEP, (νέα έκδοση – 2003)

3.    Πρακτικά Ημερίδας (3-12-2003) Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Σωματείων Εργαζομένων (Π.Ο.Σ.Ε.) του Υπουργείου Περιβάλλοντος Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.): “Διαχείριση Απορριμμάτων – Η Ευθύνη της Πολιτείας και των Πολιτών”

4.    Διδακτορική διατριβή που εκπόνησε ο δρ. Πολιτικός Μηχανικός Δημήτρης Τσίρος το 2001 «Η Λειτουργία Ειδικών Κριτηρίων Περιβαλλοντικής Προστασίας στις Διαδικασίες Χωροθέτησης Έργων και Παραγωγικών Δραστηριοτήτων» (νέο)

στην ενότητα «Συνεργασίες-Φιλοξενία» περιέχονται άρθρα, δημοσιεύσεις, εισηγήσεις σε συνέδρια, ανακοινώσεις από συνεργαζόμενους Φορείς-άτομα, σχετικά με:

α) Θέματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

β) Γενικά Περιβαλλοντικά Θέματα

επίσης στην ίδια κατηγορία («Συνεργασίες-Φιλοξενία») πρόσφατα συμπεριλάβαμε τα εξής:

–  «Ανακύκλωση Μπαταριών (Επειδή δεν είναι ίδια όλα τα σκουπίδια…)», Γραφείο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δ/νσης Α/θμιας Εκπ/σης Ν. Χαλκιδικής, Πολύγυρος 2003

–  Ολοκληρωμένη Διαχείριση Απορριμμάτων. Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών και Άλλων Προϊόντων – Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε., Ιανουάριος 2004 (νέο)

–  «Συγκρότηση – Οργάνωση – Λειτουργία Ειδικής Υπηρεσίας Επιθεωρητών Περιβάλλοντος (ΕΥΕΠ)», Ειδική Υπηρεσία Επιθεωρητών Περιβάλλοντος – Γενική Επιθεώρηση, Υπουργείο ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε., Αθήνα 13-01-2004 (νέο)

–  Προγράμματα των Κέντρων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Συντονιστικό Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, 19-5-2004 (νέο)

στην κατηγορία «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση» περιέχονται και «Κατάλογοι, ταινιών και video, Εκπαιδευτικού Οπτικοακουστικού Υλικού» το οποίο παρέχουν:

α) Υπ. Πολιτισμού,

β) η Νέα Ελληνική Τηλεόραση (ΝΕΤ)

στην «Παραλαβή Αρχείων» υπάρχει το "Ευρετήριο (κατάλογος) των Μη Κυβερνητικών Οικολογικών – Περιβαλλοντικών Οργανώσεων" (ΜΚΟ-ΠΟ, ενημέρωση 12^ος/2003 "στοιχεία ταυτότητας των οργανώσεων").

   Να προσθέσουμε ότι ο αναπροσανατολισμός της ενεργειακής πολιτικής προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, που ασφαλώς προϋποθέτει και ριζικές ίσως και οδυνηρές αλλαγές του καταναλωτικού μας προτύπου, είναι εκτός από παράγων ενεργειακής ανεξαρτησίας και περιβαλλοντικής προστασίας και θεμέλιο της στρατηγικής της βιώσιμής ανάπτυξης, που τουλάχιστον στα λόγια, έχει ήδη επισήμως υιοθετηθεί και σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

   Οι ευρωεκλογές της 13^ης Ιουνίου είναι μια καλή ευκαιρία για να τεθεί στο επίκεντρο της πολιτικής συζήτησης το παραπάνω θέμα και η πρόταση του περιβαλλοντικού κινήματος, όπως την διατυπώνουν στην διακήρυξή τους γι’ αυτές οι «πράσινοι 8» (μεγάλες διεθνείς περιβαλλοντικές οργανώσεις ή δίκτυα) είναι να τεθεί στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης η παραγωγή του 25% της όλης απαιτούμενης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ως το 2020.

   Αξίζει ακόμη να εκμεταλλευτούμε την ευκαιρία στοχασμού και δράσης που μας δίνει η 5^η Ιουνίου, ως ημέρα του περιβάλλοντος για ν’ αναφερθούμε σε μερικά ακόμη ζητήματα που πρέπει οι πολίτες της Ευρώπης να θέσουν ως προτεραιότητα στο νέο ευρωκοινοβούλιο που θα εκλεγεί :

    Πρέπει λοιπόν να δράσουμε για να τεθούν υπό αυστηρότερο έλεγχο τα χημικά που κατακλύζουν τη ζωή μας, να προστατεύσουμε την χλωρίδα και την πανίδα όχι μόνο ως διατροφική κιβωτό για μας αλλά και ως αξία καθ’ αυτήν, να εργασθούμε για μια γεωργία που θα παράγει ασφαλή τρόφιμα σε αρμονία με τη βιοποικιλότητα, να αποτρέψουμε την απώλεια των πολύτιμων πηγών πόσιμου νερού, εφαρμόζοντας αυστηρά την ευρωπαϊκή οδηγία για τα νερά, να διεκδικήσουμε συλλογικές λύσεις στα προβλήματα ποιότητας ζωής στις πόλεις.

    Ειδικά για την πόλη μας,  την Πάτρα, το τελευταίο αυτό είναι κρίσιμης σημασίας: αρχές και πολίτες είναι ανάγκη να κάνουμε περισσότερα για να μη χαθεί ούτε σπιθαμή χαρακτηρισμένου ως κοινοχρήστου χώρου στο σχέδιο πόλης. Να αγωνιστούμε κατά των διογκούμενων προβλημάτων κατάληψης και ιδιοποίησης πεζοδρομίων και πλατειών Να εργασθούμε για την ανάδειξη του ¨Ελους της Αγυιάς ως οικολογικού πάρκου. Για την προστασία και ανάδειξη του Παναχαϊκού. Για την στήριξη του προγράμματος ανακύκλωσης και την υλοποίηση μιας ολοκληρωμένης πολιτικής απορριμμάτων στηριγμένης σ’ αυτήν.

  Ως Ευρωπαίοι, ως Έλληνες, ως Αχαιοί οφείλουμε να είμαστε υπεύθυνοι και ενεργοί πολίτες!